DIŞ HABERLER — Dünya Bankası tarafından yayımlanan 2026 Uluslararası Borç Raporu, gelişmekte olan ülkelerin borç yükünün kritik eşiği aştığını ortaya koydu. Rapora göre, gelişmekte olan ekonomilerin toplam dış borcu geçen yıl yüzde 5,5 oranında artarak 9,4 trilyon dolar ile tarihi zirveye ulaştı. Söz konusu yükseliş, 2021 yılından bu yana kaydedilen en hızlı artış olurken 2022-2024 dönemindeki ortalama artış hızının yaklaşık 4 katına ulaştı.
Raporda, uluslararası finansman piyasalarına erişim olanaklarının yeniden genişlemesine karşın borçlanma maliyetlerinin yüksek kalmayı sürdürdüğü vurgulandı. Özellikle en yoksul ülkelerde ağırlaşan borç yükünün, sağlık ve eğitim başta olmak üzere insan kaynağına ayrılan temel kalkınma harcamalarını kısıtlama riski taşıdığı kaydedildi.
Tahvil İhraçları Son Beş Yılın Zirvesinde
Borç stokundaki sıçramada özel kreditörlerden sağlanan kaynaklar belirleyici rol oynadı. Gelişmekte olan ülkelerde kamu kuruluşlarının gerçekleştirdiği tahvil ihraçları yüzde 35 artış kaydederek 251 milyar dolara yükseldi. Bu rakam, son beş yılın en yüksek seviyesi olarak kayıtlara geçti.
Dış borç baskısının en kırılgan ekonomilerde daha sert hissedildiği belirtildi. Dünya Bankasının Uluslararası Kalkınma Birliğinden (IDA) imtiyazlı finansman alma hakkı bulunan en yoksul ülkelerin dış borcu yüzde 8,1 artışla 1,3 trilyon dolara tırmandı. IDA kapsamındaki ülkelerin özel kreditörlere yeni taahhütleri için ödediği ortalama faiz oranı yüzde 8,2 ile 1989'dan bu yana görülen en yüksek düzeye ulaştı. Bu ülkelerin yeni tahvil ihraçlarındaki ortalama faiz maliyeti ise yüzde 9,4 olarak gerçekleşti.
Buna karşın Uluslararası İmar ve Kalkınma Bankasından (IBRD) imtiyazsız kredi kullanan görece daha güçlü gelişmekte olan ülkelerde yeni tahvil ihraç faizleri yüzde 5,8'den yüzde 5,5'e geriledi.
Borç Servisi Ödemeleri 14 Trilyon Dolara Çıktı
Yüksek küresel faiz ortamında düşük ve orta gelirli ülkelerin borç servisi yükü üst üste beşinci yılda da artış gösterdi. Ülkelerin anapara ve faiz ödemeleri 2025'te yüzde 1,9 artarak 1,4 trilyon dolara ulaştı. Vadesi gelen yükümlülüklerin karşılanması amacıyla yapılan geri alımlar ve erken ödemelerin etkisiyle tahvil sahiplerine aktarılan tutar ise 363 milyar dolar oldu.
| Gösterge | Değer / Oran | |:--- |:--- | | Gelişmekte Olan Ülkeler Toplam Dış Borcu | 9,4 trilyon dolar | | Yıllık Dış Borç Artış Oranı | Yüzde 5,5 | | Kamu Kuruluşları Tahvil İhraç Tutarı | 251 milyar dolar | | En Yoksul (IDA) Ülkelerin Dış Borcu | 1,3 trilyon dolar | | IDA Ülkeleri Ortalama Özel Faiz Oranı | Yüzde 8,2 | | Yıllık Toplam Borç Servisi (Anapara+Faiz) | 1,4 trilyon dolar |
Raporda ayrıca, birçok hükümetin borç geri alımlarını yeni tahvil ihraçlarıyla finanse ettiği, bu yöntemin geri ödeme takvimini rahatlatsa da toplam borç tutarını düşürmediği ve faiz yükünü artırdığı ifade edildi.