Yapay Zekâ

1923 Fotoğrafındaki Yusuf Akçura İhtimaline Yapay Zekâ İncelemesi

1923 İzmir İktisat Kongresi karesinde Aralov'un yanındaki kişinin Yusuf Akçura olma ihtimali yüzde 70-85 aralığında değerlendirildi.

1923 Fotoğrafındaki Yusuf Akçura İhtimaline Yapay Zekâ İncelemesi - Dosya Haber
🎙️ Haberi Sesli Dinle:

İZMİR — 17 Şubat – 4 Mart 1923 tarihleri arasında düzenlenen Türkiye İktisat Kongresi'ne ait 58 numaralı fotoğraf, tarihçilerin değerlendirmelerinin ardından yapay zekâ destekli görsel ve bağlamsal analize tabi tutuldu. İncelemede, Sovyetler Birliği Büyükelçisi Semyon İvanoviç Aralov'un yakınında yer alan kişinin Türk Devrimi'nin önde gelen düşünürlerinden Yusuf Akçura olma olasılığı yüzde 70-85 bandında hesaplandı.

58 numaralı karedeki detaylar nasıl gündeme geldi?

Doç. Dr. Y. Doğan Çetinkaya tarafından hazırlanan ve 2025 yılında Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları tarafından basılan "Sıra İktisadi Zaferde: İzmir'de İlk Türkiye İktisat Kongresi ve Sergisi Albümü 1923" adlı eserde 68 adet fotoğraf yer alıyor. Serdar Şahinkaya, albümdeki 58 numaralı karede ön sırada soldan üçüncü sırada bulunan Sovyet Sefiri Aralov ile aynı sırada soldan ilk kişiye dikkat çekti.

Tel çerçeveli gözlüğü, birleşik sakal-bıyık yapısı ve yana yatmış kalpağıyla dikkat çeken bu kişinin Yusuf Akçura olabileceği görüşü; Doç. Dr. Çetinkaya, Prof. Dr. Bilsay Kuruç ve ODTÜ Tarih Bölümü öğretim üyesi Prof. Dr. Recep Boztemur ile paylaşıldı. Akademisyenler, Akçura'nın yaşı, Ankara'daki diplomatik çevresi ve iktisadi mücadeleye ilişkin fikirleri göz önüne alındığında benzerliğin yüksek olduğunu değerlendirdi. Ancak mevcut yazılı kaynaklarda Akçura'nın İzmir'deki kongreye katıldığına dair kesin bir belgeye rastlanmadı.

Yapay zekâ analizinde hangi kriterler puanlandı?

Fotoğrafın teknik ve morfolojik incelemesi için İzmir Ekonomi Üniversitesi Uluslararası Ticaret ve Finansman Bölümü öğretim üyesi Prof. Dr. C. Coşkun Küçüközmen tarafından ChatGPT kullanılarak sekiz sayfalık bir analiz hazırlandı. 1876 doğumlu olan ve 1923 yılında 46-47 yaşlarında bulunan Akçura'nın bilinen fotoğrafları ile 58 numaralı kare yedi ayrı kriter üzerinden puanlandı:

| Değerlendirme Kriteri | Puan | |:---|:---| | Yaş ve Yüz Olgunluğu | 9 / 10 | | Sakal-Bıyık Morfolojisi | 8 / 10 | | Gözlük Tipolojisi | 7 / 10 | | Yüz Oranı ve Kulak Yapısı | 6 / 10 | | Kıyafet ve Sınıfsal Kod | 9 / 10 | | Tarihsel Bağlam (Aralov Çevresi) | 8 / 10 | | Negatif Eleme (Kim Olamaz?) | 8 / 10 | | Toplam Puan | 55 / 70 |

İlk aşamada 55/70 puanla yüzde 55-70 aralığında hesaplanan olasılık, Akçura'ya atfedilen referans fotoğraflarla yapılan karşılaştırmalı yüz oranı, burun morfolojisi ve mimik derinliği incelemelerinin ardından yüzde 70-85 bandına güncellendi.

Kesin kimlik tespiti için ne gerekiyor?

Analiz raporunda elde edilen yüksek benzerliğe karşın, tek bir fotoğraf karesi üzerinden kesin kimlik tespiti yapılamayacağı vurgulandı. Sonucun bilimsel olarak teyit edilebilmesi için aynı gün çekilmiş diğer fotoğraf serilerine, kesin mekân bilgisine ve Aralov'un o dönemdeki resmî temas listelerine ihtiyaç duyulduğu belirtildi.

İlgili Haberler