BRÜKSEL — Avrupa Komisyonu, dijital platformlar ve mobil uygulamalarda kullanıcıları harcama yapmaya veya üyeliklerini sürdürmeye yönlendiren aldatıcı arayüz tasarımlarını ("karanlık tasarım kalıpları") yasaklamaya hazırlanıyor.
Sızdırılan Dijital Adalet Yasası taslağına göre, kullanıcıların iradesini manipüle eden 10 yaygın dijital yöntem üye 27 ülkede doğrudan geçerli olacak bir tüzükle haksız ticari uygulama kapsamına alınacak. Düzenleme yürürlüğe girdiğinde denetim makamlarının söz konusu yöntemlerin tüketiciye fiilen zarar verdiğini her vaka için ayrı ayrı kanıtlama zorunluluğu kalkacak.
Oyunlardaki loot box ve pay-to-win sistemleri kalkıyor
Yasa teklifi, video oyunlarında özellikle çocukları hedef alan ganimet kutuları (loot box) ile ödeme yapan oyunculara haksız rekabet üstünlüğü sağlayan "kazanmak için öde" (pay-to-win) modellerini tamamen yasaklamayı öngörüyor.
Ayrıca çevrimiçi hizmetlerde tek tıkla kaydolunurken iptal işlemlerinin labirente dönüştürülmesini engellemek amacıyla platformlara belirgin bir "sözleşmeyi buradan feshet" düğmesi ekleme zorunluluğu getiriliyor. Taslak; gizlenen abonelik yenileme şartlarını, sahte stok uyarılarını ve sürekli ekrana gelen rahatsız edici açılır pencereleri de kapsamına alıyor.
88 milyar euroluk tüketici kaybı önlenecek
Komisyonun etki analizine göre planlanan düzenleme, 2025 ile 2035 yılları arasında AB genelinde tüketicileri toplam 88,4 milyar euroluk doğrudan mali kayıptan koruyacak. Haksız ticari pratikler nedeniyle harcanan zaman maliyeti de eklendiğinde düzenlemenin yıllık tüketici faydasının 13,7 milyar euroya ulaşacağı, işletmelere getireceği yıllık uyum maliyetinin ise 678 milyon euro düzeyinde kalacağı hesaplanıyor.
Kurallara uymayan küresel teknoloji şirketlerine dünya genelindeki yıllık cirolarının yüzde 6'sına kadar idari para cezası verilebilecek.