ANKARA — Anayasa Mahkemesi (AYM), devletin gözetimi ve denetimi altında fuhuş yapılmasına yasal dayanak oluşturan 1593 sayılı Umumi Hıfzıssıhha Kanunu'nun 128'inci maddesini oybirliğiyle iptal etti. 16 Temmuz 2026 tarihinde alınan karar, 17 Kasım 2026 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girdi. Yüksek Mahkeme, 96 yıllık düzenlemenin kişilerin maddi ve manevi varlığını koruma yükümlülüğüyle bağdaşmadığına hükmetti.
24 Nisan 1930 tarihli kanunun söz konusu maddesi, Sağlık Bakanlığı ile İçişleri Bakanlığına devlet denetimi altında fuhuş yapılmasına ilişkin düzenleme ve denetim yetkisi tanıyordu. İptal kararının yürürlüğe girmesi için ileri bir tarih belirlenmediğinden, hüküm Resmî Gazete'de yayımlandığı gün itibarıyla yürürlükten kalktı.
İdare mahkemeleri ve Danıştay kanun hükmünü AYMye taşıdı
İptal kararına konu olan yasal düzenleme, konut ve işyerlerinin belirli sürelerle kapatılarak mühürlenmesine yönelik idari işlemlere karşı açılan davalar kapsamında gündeme geldi. Erzurum Bölge İdare Mahkemesi 3'üncü İdari Dava Dairesi, Mardin 3'üncü İdare Mahkemesi ve Danıştay Dördüncü Dairesi, bu işlemlerin dayanağını oluşturan kanun hükmünün Anayasa'ya aykırı olduğu gerekçesiyle Yüksek Mahkeme'ye başvuruda bulundu.
Mahkemelerin başvurularında, Sağlık Bakanlığı ile İçişleri Bakanlığına verilen düzenleme yetkisinin sınırlarının kanunda yeterince belirlenmediği vurgulandı. Ayrıca genelevlerin faaliyetleri ile seks işçilerinin tabi olacağı koşullara ilişkin temel çerçevenin yasayla çizilmediği ifade edildi. Üç başvuruyu birleştirerek inceleyen AYM, düzenlemeyi Anayasa'nın devletin temel amaç ve görevlerini düzenleyen 5'inci maddesi ile kişinin maddi ve manevi varlığını koruma hakkını güvence altına alan 17'nci maddesi kapsamında değerlendirdi.
Gerekçeli kararda ekonomik zorunluluk ve insan onuru vurgusu yapıldı
AYM'nin gerekçeli kararında, seks işçiliğinin yalnızca bireysel tercih çerçevesinde değerlendirilemeyeceği, kişilerin içinde bulunduğu sosyal ve ekonomik koşulların da dikkate alınması gerektiği belirtildi. Yoksulluk, ekonomik zorunluluk, istismar ve insan ticareti gibi nedenlerle bu alana yönelen kişilerin rızalarının ne ölçüde özgür olduğunun tartışmalı olduğuna işaret edildi. Fiziksel, ruhsal veya cinsel istismar ile ağır sosyal koşulların etkisi altında verilen rızanın özgür iradeye dayandığının kabul edilmesinin güç olduğu kaydedildi.
Seks işçiliğinin meslek olarak tanınmasının insan bedeninin ve özellikle kadın bedeninin ekonomik bir pazarın konusu hâline getirilmesi sonucunu doğurabileceği değerlendirmesine yer verildi. Kamu sağlığı ve güvenliğinin korunması amacıyla bu faaliyetin devlet denetimine alınmasının, durumu insan onuruyla bağdaşır hâle getirmeyeceği ifade edildi.
"Bu itibarla insan onuru geride bırakılarak devletin gözetim ve denetimi altında fuhuş yapılmasına imkân tanıyan kuralın devlete yüklenen, kişilerin maddi ve manevi varlığını koruma ve geliştirme hakkının etkili bir şekilde korunabilmesi yönündeki pozitif yükümlülükle bağdaşmadığı sonucuna varılmıştır."
Mahkeme, devletin görevinin bu alanı yasal çerçevede düzenlemek ve denetlemekle sınırlı olmadığını, kişileri seks işçiliğine yönelten yapısal sorunların ortadan kaldırılması için etkili sosyal politikaların hayata geçirilmesi ve aracılık yapan kişi ya da örgütlerle mücadele edilmesi gerektiğini bildirdi.

