ANTALYA — Türkiye'nin ev sahipliğinde Antalya'da iki haftadır süren Birleşmiş Milletler (BM) COP31 İklim Değişikliği Konferansı'nda yaklaşık 200 ülkenin müzakerecileri anlaşma zemini bulmakta zorlanıyor. Zirvenin hafta sonuna sarkması beklenirken, İran'daki savaş ve petrol fiyatlarındaki şokun enerji güvenliği ile fosil yakıtların geleceği konusundaki görüş ayrılıklarını keskinleştirdiği belirtildi.
COP31 eş ev sahibi Avustralya tarafından perşembe günü yayımlanan yeni taslak metinde, hafta başındaki ilk taslakta yer alan fosil yakıtlardan çıkışın hızlandırılması çağrısı çıkarıldı. Petrol, gaz ve kömüre hiç yer verilmemesi tepki çekti. Fransa Ekolojik Dönüşüm Bakanı Monique Barbut bu durumu "kara leke" olarak nitelendirirken, müzakereleri yöneten Avustralya İklim Bakanı Chris Bowen ise uzlaşma netleşene kadar görüşmeleri sürdüreceklerini söyledi.
Elektrifikasyon hedefi ve karbon yakalama tartışması
Ev sahibi Türkiye, küresel nihai enerji talebinin elektrikle karşılanan payının 2035 yılına kadar yüzde 35'e çıkarılmasına yönelik gönüllü bir taahhüt girişimi başlattı. Taslak metin bu girişime atıfta bulunarak küresel ekonominin elektrifikasyonunun enerji güvenliği ve sera gazı emisyonlarının azaltılmasında önemli faydalar sağlayabileceğini vurguladı. Ancak bazı ülkeler, artacak elektrik üretiminin kömür veya gaz yerine temiz enerjiden sağlanmasının metinde açıkça zorunlu kılınmamasından endişe duyuyor.
Taslakta karbon yakalama, kullanım ve depolama teknolojilerinin artırılmasına yönelik ifadelere yer verilmesi de eleştirilere yol açtı. Vanuatu İklim Bakanı Ralph Regenvanu, bu teknolojinin metinde hak etmediği özel bir ilgi gördüğünü ifade etti.
İklim bilimi ve finansman düğümü
Zirvede BM Hükümetlerarası İklim Değişikliği Paneli'nin (IPCC) gelecek raporlarının takvimi de tartışma yarattı. Düzinelerce ülke raporların 2028'deki küresel değerlendirmeden önce hazır olmasını isterken, Suudi Arabistan ve Hindistan'ın da aralarında bulunduğu daha az sayıda ülke takvimin 2029'a ertelenmesini talep etti. Taslak, 2015 Paris Anlaşması'ndaki 1,5 derece sınırının aşılmak üzere olmasından "derin endişe" duyulduğunu kaydetti.
İklim finansmanı konusunda da uzlaşma sağlanamadı. Gelişmiş ülkeler bütçe kısıtlarını gerekçe göstererek gelişmekte olan ülkelerin talep ettiği 120 milyar dolarlık uyum finansmanı hedefini taslaktan çıkardı; bunun yerine 2035'e kadar uyum finansmanının üç katına çıkarılmasına yönelik görüşmelerin sürdürülmesi önerildi.

