ANKARA — Türkiye Cumhuriyeti'nin kurucusu Gazi Mustafa Kemal Atatürk'ün 11 Kasım 1930 tarihinde Ankara'daki Gazi Orman Çiftliği'nde ABD'nin Türkiye Büyükelçisi Joseph Grew ile gerçekleştirdiği görüşmeye ait görüntüler, bütünleştirilmiş ve renklendirilmiş yeni versiyonuyla gün yüzüne çıktı. Tarih araştırmacısı Ali Taner Tümer'in çalışmasıyla yayımlanan tarihi kayıtta, Atatürk'ün Amerikan halkına hitap etmeden hemen önce Büyükelçi Grew ile girdiği Fransızca diyalog ilk kez kamuoyuyla paylaşıldı.
Farklı arşivlerde parça parça yer alan görüntü kayıtları, dönemin gazete nüshaları ve fotoğraflarla desteklenerek eksiksiz bir film haline getirildi. Kaydın en dikkat çekici bölümünü, Büyükelçi Grew'in takdim konuşmasını bitirmesinin ardından Atatürk'ün Fransızca olarak söz istemesi oluşturdu. Atatürk'ün Fransızca 'Müsaadenizle birkaç şey söyleyebilir miyim?' ifadesine Büyükelçi Grew aynı dilde 'Lütfen ekselansları' yanıtını verdi. Bu kısa diyaloğun ardından Atatürk, Amerikan halkına hitabına Türkçe başladı.
Türk Milleti Taben Demokrattır
Konuşmasında Türk ve Amerikan toplumlarının demokrasi ortaklığına işaret eden Mustafa Kemal Atatürk, "Türk milleti tab'en demokrattır" ifadesiyle millet egemenliği ilkesine dikkati çekti. İki millet arasındaki dostluk ve muhabbetin kökleşmesinin önemini belirten Atatürk, insanlığın geçmişin önyargı ve hurafelerinden arınarak dünya barışına katkı sunması gerektiğini vurguladı.
Yapay Zekâ Müdahalesi Olmadan Renklendirildi
Çalışmayı yürüten araştırmacı Ali Taner Tümer, görüntülerin Sinema Genel Müdürlüğü bünyesindeki Film Mirasım ile Güney Karolina Üniversitesi arşivlerinden temin edildiğini belirtti. Kayıtların aslına sadık kalındığını vurgulayan Tümer, görüntülerde yapay zekâ ile piksel uydurma, yüz canlandırma veya netleştirme yapılmadığını, yalnızca arşiv dokusu korunarak renklendirme uygulandığını açıkladı.