ANKARA — Türkiye Cumhuriyeti'nin kurucusu Mustafa Kemal Atatürk'ün 11 Kasım 1930 tarihinde Ankara'daki Gazi Orman Çiftliği'nde ABD'nin Türkiye Büyükelçisi Joseph Grew ile gerçekleştirdiği görüşmeye ait arşiv kayıtları bir araya getirildi. Tarih araştırmacısı Ali Taner Tümer'in çalışmasıyla yayımlanan tarihi kayıtta, Atatürk'ün Amerikan halkına hitap etmeden hemen önce Fransızca söz istediği anlar ilk kez kamuoyuyla paylaşıldı.
Fransızca söz istedi
Farklı arşiv belgeleri, dönemin gazeteleri ve fotoğraflarının birleştirilmesiyle hazırlanan kayıtta en dikkat çeken bölüm, Atatürk ile Büyükelçi Grew arasındaki hitap öncesi diyalog oldu. Büyükelçi Grew'in konuşmasını tamamlamasının ardından Atatürk, Fransızca olarak "Müsaadenizle birkaç şey söyleyebilir miyim?" diyerek söz istedi. Grew'in yine Fransızca "Lütfen ekselansları" karşılığını vermesi üzerine Atatürk, Amerikan halkına yönelik tarihi hitabına Türkçe olarak başladı.
Araştırmacı Ali Taner Tümer, Atatürk'ün çiftliği gezerken Fransızca konuştuğu bazı kesitlerin daha önce yayımlandığını, ancak hitaptan hemen önceki bu kısa diyaloğun ilk defa gün yüzüne çıkarıldığını belirterek, kaydın Atatürk'ün Fransızcaya hakimiyetini belgeleyen kıymetli bir arşiv olduğunu vurguladı.
Demokrasi ve dostluk mesajı
Cumhuriyet'in 7'nci yılında kayda geçen hitabında Atatürk, Türk ve Amerikan halkları arasındaki bağlara değinerek "Türk milleti tab'en demokrattır" ifadesiyle iki ülkenin ortak değerlerine dikkati çekti. İki millet arasındaki dostluğun tarihsel önyargıları ve mazi hurafelerini ortadan kaldıracağını belirten Atatürk, uluslararası barış ve karşılıklı anlayışın önemine vurgu yaptı.