ADANA — Türkiye, Birleşmiş Milletler COP31 İklim Zirvesi'ne hazırlanırken, Avrupa Birliği'nden (AB) gerçekleştirilen plastik atık ithalatı ve geri dönüşüm tesislerinin yarattığı çevresel etkiler yeniden kamuoyunun gündemine oturdu.
Resmi verilere göre Türkiye, 2025 yılında AB ülkelerinden yaklaşık 510 bin ton plastik atık ithal etti. Söz konusu ithalatın önemli bir bölümünün Adana'daki geri dönüşüm tesislerine yönlendirildiği belirtilirken, çevre savunucuları ve yerel halk, atıkların yakılması ve tarım alanları ile denize karışması sebebiyle ciddi sağlık riskleri oluştuğunu dile getiriyor. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı ise ithal edilen materyallerin atık değil, sanayi üretiminde değerlendirilen ikincil ham madde olduğunu savunuyor.
Geri dönüşüm tesislerindeki yangınlar ve sağlık endişeleri
Adana'nın Küçükdikili Mahallesi başta olmak üzere tesislerin yoğunlaştığı bölgelerde yaşayan vatandaşlar, plastik atıkların açık alanda yakıldığını ve yoğun duman ile kül tabakasının günlük yaşamı tehdit ettiğini belirtiyor. Bölge sakinleri, tesislerde sık sık meydana gelen yangınların şüpheli olduğunu ifade ederken, Çukurova Üniversitesi Mikroplastik Araştırma Grubu verileri Türkiye genelindeki geri dönüşüm tesislerinde her yıl yaklaşık 200 yangın çıktığını gösteriyor.
Mahalle sakinlerinden Murat Esin, duman ve kül sebebiyle solunum güçlüğü çektiklerini belirterek konuyu yetkili mercilere ilettiklerini ancak sorunun sürdüğünü kaydetti.
Atıkların yalnızca yüzde 9u dönüştürülebiliyor
Mikroplastik Araştırma Grubu'ndan deniz biyoloğu Sedat Gündoğdu, küresel ölçekte üretilen plastiklerin yalnızca yüzde 9'unun geri dönüştürülebildiğine dikkat çekti. Tek kullanımlık tasarlanan plastiklerin geri dönüştürülmesinin yüksek maliyetli olduğunu vurgulayan Gündoğdu, Avrupa ülkelerinin bu maliyetten kaçınmak için atıklarını gelişmekte olan ülkelere sevk ettiğini ifade ederek atık ticaretinin tamamen durdurulması çağrısında bulundu.
Çevre aktivistleri, geri dönüştürülemeyen nitelikteki atıkların bertaraf edilmesinin en düşük maliyetli yolu olarak yakma yönteminin seçildiğini savunurken, Avrupa'dan gönderilen atıkların Adana ve Çukurova havzasında oluşturduğu kirliliğin bağımsız denetimlerle incelenmesini talep ediyor.