ANKARA — Anayasa Mahkemesi (AYM), paylı mülkiyette önalım (şufa) hakkının kullanımında payın rayiç bedelinin hâkim tarafından belirlenmesini öngören yasal düzenlemeyi Anayasa'ya aykırı bularak iptal etti. Yüksek Mahkemenin Resmi Gazete'de yayımlanan kararına göre, iptal hükmü dokuz ay sonra yürürlüğe girecek.
Söz konusu süreç, 13 ayrı asliye hukuk mahkemesi ile CHP'nin, 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 734. Maddesinde 7571 sayılı Kanun ile yapılan değişikliğin iptali talebiyle Yüksek Mahkemeye başvurması üzerine başladı. Başvurularda, önceden satış bedeli ve tapu masraflarının karşılanmasıyla kullanılan hakkın "hâkimce belirlenecek rayiç bedel" esasına bağlanmasının tapu siciline güven ilkesini zedelediği, değerleme tarihi ve süreler açısından belirsizlik doğurduğu kaydedildi.
Hâkimin belirlediği bedel sözleşme serbestisini bozuyor
Başvuruyu esastan inceleyen Anayasa Mahkemesi, Anayasa'nın 35. Maddesinde güvence altına alınan mülkiyet hakkına dikkat çekti. Kararda, önalım hakkının satıcı, alıcı ve hak sahibi arasında üçlü bir menfaat dengesi kurduğu vurgulandı.
İtiraz konusu kuralın tarafların iradelerini sınırladığına işaret edilen gerekçede şu tespite yer verildi:
"Yasal ön alım bedelinin paydaş ile üçüncü kişi alıcı arasında kararlaştırılan satış bedeli olmaması halinde ön alım hakkına konu satış sözleşmesinin şartları değişerek farklı bir satış ilişkisine dönüşeceği açıktır."
Mahkeme, mülkiyet hakkına getirilen bu sınırlamanın anayasal güvencelerle bağdaşmadığına hükmederek düzenlemenin yürürlükten kaldırılmasına karar verdi. Yasama organına yeni bir düzenleme yapması amacıyla iptal hükmünün 9 ay sonra yürürlüğe girmesi kararlaştırıldı.