ANTALYA — Antalya'nın ev sahipliğinde gerçekleştirilen Birleşmiş Milletler (BM) İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi 31. Taraflar Konferansı (COP31) kapsamında düzenlenen "Dinamik ve Dayanıklı Sağlık Sistemleri: Ülke Tecrübeleri" başlıklı yüksek düzeyli panelde, iklim krizinin halk sağlığına etkileri ve sağlıkta küresel adalet ele alındı.
İzlanda eski Başbakanı ve DSÖ Pan-Avrupa İklim ve Sağlık Komisyonu Başkanı Katrin Jakobsdottir'in moderatörlüğünde düzenlenen panele; Sağlık Bakanı Kemal Memişoğlu, Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) Genel Direktörü Tedros Adhanom Ghebreyesus, Brezilya Sağlık Bakanı Alexandre Padilha ve Avustralya Hastalık Kontrol Merkezi Genel Direktörü Zoe Wainter katıldı.
İnsan hayatının kıymeti her coğrafyada aynıdır
Paneldeki hitabında İnsan Hakları Evrensel Beyannamesi'nin eşitlik ilkesini hatırlatan Sağlık Bakanı Kemal Memişoğlu, sağlık hizmetine erişimin temel bir insan hakkı olduğunu vurguladı. Farklı coğrafyaların farklı imkan ve güçlüklerle karşılaştığını belirten Memişoğlu, "Hangi anne yardım isterse istesin, hangi dilde seslenirse seslensin, çocuğuna yetişecek bir sağlık ekibi orada hazır olmalıdır. Sağlıkta adalet, insanın en çaresiz anında da hakkını korumayı gerektirir. Gazze'de bir çocuğun temiz suya, doğum yapacak bir annenin güvenli bir hastaneye, bir yaralının ilaca ve tedaviye erişmesi için hepimize görev düşüyor" değerlendirmesinde bulundu.
Türkiye'nin sağlık altyapısındaki kapasiteye değinen Memişoğlu, 1500'ü aşkın hastane ve 1,5 milyon sağlık çalışanıyla hizmet verildiğini, kara, hava ve deniz ambulanslarıyla acil müdahale ağının güçlendirildiğini aktardı. 6 Şubat depremlerinde Ulusal Medikal Kurtarma Ekibi'nin (UMKE) 21 bini aşkın gönüllüsüyle sahada olduğunu hatırlatan Bakan Memişoğlu, afet lojistik yazılımı sayesinde ihtiyaçların anlık takip edildiğini ve bölgeden 51 bini aşkın hasta ile yaralının tahliye edildiğini kaydetti.
Aşırı sıcaklar için ilçe düzeyinde risk haritası
İklim krizinin etkilerine yönelik hazırlıklara işaret eden Memişoğlu, "Türkiye Aşırı Sıcaklar Sağlık Eylem Planı" çerçevesinde meteoroloji, hava kalitesi ve sağlık verilerini birleştirerek ilçe düzeyinde risk haritaları oluşturduklarını açıkladı. Koruyucu sağlık hizmetlerinin merkezinde aile hekimliğinin yer aldığını belirten Memişoğlu, son iki yılda kronik hastalık taramaları kapsamında 44 milyon kez hizmet sunulduğunu bildirdi. Türkiye'nin yerli yoğun bakım solunum cihazlarını 45 ülkeye ihraç ettiğini ve biyoteknoloji alanında CAR-T hücre tedavisi çalışmalarını desteklediklerini de sözlerine ekledi.
İklim krizinin sağlık üzerindeki tehdidine karşı uyarılarda bulunan Memişoğlu, "Eğer sıcaklıkları normalize edemezseniz dünyaya bir şey olmaz ama insanoğlu ve canlılar yok olur. Salgın hastalıklar yeniden yayılabilir. Tehlikeyi görerek hareket etmek zorundayız; yoksa dinozorlar gibi yok oluruz" ifadelerini kullandı.
Küresel temsilcilerden iklim ve sağlık çağrısı
Panelde söz alan diğer ülke ve kurum temsilcileri de iklim değişikliğinin sağlık sistemlerine getirdiği yüke dikkat çekti:
- Brezilya Sağlık Bakanı Alexandre Padilha: İklim değişikliğine dayanıklı sağlık altyapısı için yaklaşık 2 milyar dolarlık yatırım planladıklarını, beş bölgede sekiz sağlık ve iklim bilgi merkezi kuracaklarını belirtti. Padilha, uluslararası finansmanın azaldığına işaret ederek zengin ülkelere destek çağrısı yaptı.
- Avustralya Hastalık Kontrol Merkezi Genel Direktörü Zoe Wainter: Sıcak hava dalgaları ve sellerin sağlık hizmetlerine erişimi zorlaştırdığını, 2023 yılında Ulusal Sağlık ve İklim Stratejisi'ni hayata geçirdiklerini aktardı.
- DSÖ Genel Direktörü Tedros Adhanom Ghebreyesus: İklim krizinin doğrudan bir sağlık krizi olduğuna dikkat çekerek artan sıcaklıkların ve hava kirliliğinin özellikle çocuklarda astım gibi kronik rahatsızlıkları tırmandırdığını vurguladı ve küresel emisyonların azaltılması çağrısını yineledi.