TÜRKİYE — Türkiye'nin ev sahipliğinde düzenlenen Birleşmiş Milletler COP31 İklim Zirvesi'nde yaklaşık 200 ülke, iki haftalık yoğun müzakerelerin ardından enerji, bilim ve finansman başlıklarında kilitlendi. Cuma günü tamamlanması planlanan zirvede uzlaşı sağlanamayınca heyetler gece boyunca çalışmayı sürdürdü. Müzakerelere başkanlık eden Avustralya ise delegelerin dönüş uçuşları öncesinde üçüncü bir taslak anlaşma metni hazırlamak için zamanla yarıştı.
COP31 Başkanı ve Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum, bazı teknik maddelerin onaylandığı oturumda yaptığı konuşmada, "Bitiş çizgisine yakınız ancak henüz orada değiliz" dedi. Kurum'un açılış konuşması sırasında bir protestocu "Geleceği öldürüyorsunuz" diye bağırarak salondan çıkarıldı. Zirve; İran'daki savaşın yol açtığı petrol fiyat şoku, jeopolitik gerilimler ve Avrupa'dan Endonezya'ya uzanan aşırı hava olaylarının gölgesinde gerçekleşiyor.
Fosil yakıt taslağı masayı karıştırdı
Hafta başında yayımlanan ilk taslakta fosil yakıtlardan daha hızlı çıkış çağrısı yer alması, Suudi Arabistan gibi üretici ülkelerin sert tepkisine yol açtı. Perşembe günü açıklanan ikinci taslakta fosil yakıtlara dair tüm ifadelerin çıkarılması ise müzakere masasını yeniden karıştırdı. Avrupa Birliği revize edilen metnin zirveyi bir "fosil zirvesine" dönüştürme riski taşıdığını belirtirken; Fransa, Panama ve Solomon Adaları'nın da aralarında bulunduğu bir grup ülke, fosil yakıtlardan net bir geçiş süreci talep eden ortak bir mektup yayımladı.
Panama Çevre Bakanı Juan Carlos Navarro, ilerlemeyi engellemekle suçladığı "petrol mafyasına" tepki göstererek görüşmelerden çekilme tehdidinde bulundu. Öte yandan OPEC Genel Sekreteri Haitham Al Ghais, Rusya Devlet Başkanı'nın iklim elçisi Ruslan Edelgeriev ile bir araya gelerek çok taraflı çevre platformlarında dengeli yaklaşımların önemini görüştü.
Temiz elektrifikasyon ve 120 milyar dolarlık kriz
Zirveye ev sahipliği yapan Türkiye ve Avustralya, enerji güvenliğini sağlamak ve emisyonları azaltmak amacıyla küresel ekonominin elektrifikasyonunu öne çıkardı. Avustralya İklim Bakanı Chris Bowen, elektriğin nihai enerji talebindeki payının 2035 yılına kadar yüzde 35'e çıkarılmasını hedeflediklerini açıkladı. Ancak taslakta bu elektriğin kömür veya gaz yerine yenilenebilir kaynaklardan üretilmesi şartının yer almaması, bazı ülkelerin açıkça "temiz enerji" vurgusu istemesine neden oldu.
Öte yandan 1,5 derece ısınma eşiğinin aşılmasına yönelik derin endişe ifade edilse de sıcaklığın bu yüzyıl içinde yeniden bu sınırın altına çekilmesi çağrısı son taslaktan çıkarıldı. İklim uyumuna yönelik 120 milyar dolarlık finansman hedefinin metinden çıkarılması ise gelişmekte olan ülkelerin tepkisini çekti. Gana Çevre Bakanı Zanetor Agyeman-Rawlings, "Buraya dilenmeye gelmedik" sözleriyle tepkisini dile getirdi.

