ANTALYA — Antalya'da toplanması planlanan Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi 31. Taraflar Konferansı (COP31) öncesinde, zirveye sponsor olan büyük sermaye gruplarının çevre ve fosil yakıt karnesi kamuoyunda geniş yankı buldu. Küresel ölçekte karbon emisyonlarının azaltılması ve temiz enerji hedeflerinin tartışılacağı masanın kurumsal sponsorluk listesinde fosil yakıt, madencilik ve ağır sanayi alanlarında faaliyet yürüten holdinglerin bulunması eleştirilere yol açtı.
Zirvenin resmî ortaklık listesinde Koç Holding "Küresel İş Ortağı", Sabancı Holding "Elektrifikasyon Ortağı", Cengiz Holding ise "Uygulama Ortağı" sıfatıyla yer alırken Limak ve IC Holding de destekçiler arasında bulunuyor. Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti ile BM İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi Sekretaryası arasındaki ev sahibi ülke anlaşması, kurumsal ortaklıkların belirlenmesinde şirketlerin iklim güvenilirliğinin gözetilmesini şart koşsa da ortakların hangi ölçütlerle seçildiği ve sözleşmelerin mali detayları kamuoyuyla paylaşılmadı.
Emisyon Hedeflerindeki Gerileme ve Fosil Yakıt Ağırlığı
Climate Home News tarafından yayımlanan şirket belgelerine dayalı araştırmaya göre, zirvenin en üst düzey ortağı olan Koç Holding bünyesindeki TÜPRAŞ, 2030 yılı için belirlediği operasyonel sera gazı azaltım hedefini yüzde 27'den yüzde 20'ye düşürdü. Yıllık yaklaşık 30 milyon tonluk rafinaj kapasitesiyle 2025'te 26,8 milyon ton petrol ürünü üreten şirketin 2035 azaltım hedefi de yüzde 35'ten yüzde 25 seviyesine çekildi. Ayrıca grubun toplam karbon ayak izinin yaklaşık yüzde 97'sini oluşturan ve satılan ürünlerin kullanımından kaynaklanan Kapsam 3 emisyonları için herhangi bir azaltım hedefinin bulunmadığı aktarıldı.
Maden Projeleri ve Yargı Süreçleri Gündemde
Zirveye ortak olan şirketlerin sahada yürüttüğü projeler de yerel direnişlerin ve hukuki itirazların merkezinde yer alıyor. Muğla Akbelen'de Yeniköy ve Kemerköy termik santrallerine yakıt temin eden Limak ve IC Holding ortaklığındaki YK Enerji'nin zeytinlik ve orman alanlarındaki açık ocak linyit faaliyetleri uzun süredir köylülerin tepkisine neden oluyor.
Bir diğer sponsor Cengiz Holding'in Çanakkale Karabiga'daki CENAL termik santralinin genişletilme planları çevre örgütlerince protesto edilirken, Rize İkizdere Eskencidere Vadisi'nde lojistik liman inşaatına malzeme temini amacıyla açılan taş ocağının "ÇED Gerekli Değildir" kararı, Rize İdare Mahkemesi tarafından yetersiz çevresel değerlendirmeler gerekçesiyle iptal edilmişti. Uzmanlar, küresel iklim vitrini ile sahadaki doğal varlıkların kullanım pratikleri arasındaki tezatın giderilmesi için kamusal denetim mekanizmalarının ve çevre standartlarının eksiksiz uygulanması gerektiğine dikkat çekiyor.