İZMİR — İzmir'in Aliağa ilçesinde faaliyet gösteren HABAŞ tesislerinde meydana gelen ve 17 işçinin yaşamını yitirdiği ağır iş kazasının ardından, Türkiye'nin demir-çelik sektöründeki yapısal üretim modeli ve iş güvenliği standartları yeniden gündeme geldi. Ağır sanayi tesislerindeki denetim mekanizmaları sorgulanırken, sektörün tarihsel dönüşümü ve ekonomik göstergeleri dikkat çekiyor.
Entegre Tesislerden Elektrik Ark Ocaklarına Dönüşüm
Türkiye'de demir-çelik sanayisi, geçmişte Karabük Demir-Çelik (KARDEMİR), Ereğli Demir-Çelik (ERDEMİR) ve İskenderun Demir-Çelik (İSDEMİR) gibi kamu eliyle kurulan entegre tesislerle gelişim gösterdi. Söz konusu entegre tesislerin özelleştirilmesinin ardından, sektörde yatırımı daha düşük maliyetli olan elektrik ark ocaklı tesislerin ağırlığı belirgin biçimde arttı. Uzmanlar, cevheri yüksek fırınlarda işleyen entegre tesislerin sektör içerisindeki payının zamanla yüzde 35 seviyelerine kadar gerilediğine işaret ediyor.
Üretim ve Dış Ticaret Dengesi
Paylaşılan sektör verilerine göre Türkiye, yıllık 38,5 milyon ton ham çelik üretimiyle Avrupa'nın lideri, dünyanın ise en büyük 7. Üreticisi konumunda bulunuyor. Ancak üretimdeki bu hacme karşın dış ticaret dengesinde yapısal bir asimetri dikkat çekiyor:
| Gösterge | Hacim (Milyon Ton) | Nitelik | |:--- |:--- |:--- | | İhracat | 17,5 | İnşaat demiri ve boru ağırlıklı uzun ürünler | | İthalat | 19,8 | Otomotiv ve savunmada kullanılan katma değerli yassı ürünler |
Sektörün enerji ve ithal hurdaya olan yüksek bağımlılığı cari açık üzerindeki baskıyı artırırken, uzmanlar sanayide katma değerli ve güvenli üretim standartlarının tesis edilmesinin önemini vurguluyor.