Bilim

Dev ötegezegen TOI-2535b teleskopların görüşünden çıktı

1.100 ışık yılı uzaklıktaki TOI-2535b ötegezegeni, yörünge eğimindeki kayma nedeniyle Mart 2026'da teleskopların görüş açısından çıktı.

Dev ötegezegen TOI-2535b teleskopların görüşünden çıktı - Dosya Haber
🎙️ Haberi Sesli Dinle:

DIŞ HABERLER — Uzay biliminde teleskopların yörünge takibi sırasında ilk kez karşılaşılan sıra dışı bir gök olayı kayıtlara geçti. Dünya'dan yaklaşık 1.100 ışık yılı uzaklıkta bulunan Jüpiter kütlesindeki TOI-2535b adlı dev ötegezegen, astronomların yedi yıllık gözleminin ardından Mart 2026 itibarıyla yıldızının önünden kaybolarak görüş alanından tamamen çıktı.

California Üniversitesi Los Angeles (UCLA) astrofizikçileri Samuel Yee ve Erik Petigura tarafından yürütülen ve The Astrophysical Journal Letters dergisinde yayımlanan araştırma, ötegezegen keşif tarihinde bir ilki belgeledi. İlk kez 2019 yılında NASA'nın Geçiş Halindeki Ötegezegen Araştırma Uydusu (TESS) tarafından keşfedilen bu "sıcak Jüpiter", ana yıldızının etrafındaki bir turunu Merkür'den 10 kat daha hızlı biçimde, yalnızca sekiz günde tamamlıyordu.

Yörünge rotası yedi yılda nasıl kaydı?

Bilim insanları ötegezegenleri genellikle gezegenin yıldızının önünden geçerken ışığında yarattığı hafif kararmayı ölçen "geçiş (transit) yöntemi" ile tespit ediyor. Ancak yedi yıl boyunca hem uzay hem de yer tabanlı teleskoplarla TOI-2535b'yi izleyen astronomlar, gezegenin yıldız diski üzerindeki geçiş rotasının her yıl kademeli olarak yukarı doğru kaydığını saptadı. Önce yıldızın kenarını sıyırarak geçmeye başlayan gezegen, Mart 2026'da Dünya'nın bakış açısından tamamen uzaklaştı.

Kaybolmanın arkasındaki gizli gezegen

Yörünge sapmalarını analiz eden uzmanlar, sistemde henüz doğrudan görüntülenemeyen, yaklaşık Satürn büyüklüğünde ikinci bir dev gezegenin varlığını tespit etti. İki dev gezegen arasındaki şiddetli kütleçekimsel etkileşimin, yörüngeleri tıpkı bir topaç gibi eğik ve yalpalayan bir yapıya zorladığı belirlendi.

Güneş Sistemi'ndeki gezegenlerin aksine, bu sistemdeki yörünge eğimlerinin en az 5 derece saptığı ve 30 ila 50 yıl süren bu "yalpalama döngüsü" nedeniyle gezegenlerin Dünya'dan görünürlüğünün periyodik olarak değiştiği kaydedildi. Araştırmacılar, gerçekleştirdikleri 1 milyon yıllık bilgisayar simülasyonlarının iki gezegen arasındaki yörünge rezonansının sistemi parçalanmaktan koruduğunu gösterdiğini belirtti. Uzmanlara göre TOI-2535b, önümüzdeki on yıllarda yörünge salınımını tamamlayarak yeniden teleskopların görüş alanına girecek ve bu süreçte gizli kardeş gezegeni de ilk kez doğrudan gözlemlenebilecek.

İlgili Haberler