İSTANBUL — Türkiye genelinde hız kazanan kentsel dönüşüm ve bina yıkım süreçlerinde açığa çıkan asbest lifleri, toplum sağlığı açısından sinsi bir tehlike oluşturmaya devam ediyor. Isı ve ses yalıtımındaki dayanıklılığı sebebiyle geçmiş yıllarda inşaat sektöründe yoğun olarak tercih edilen asbest, solunduktan 20 ila 40 yıl sonra akciğer kanseri ve mezotelyoma gibi ölümcül tablolara zemin hazırlıyor.
2000 Yılı Öncesi İnşa Edilen Yapılara Dikkat
Türk Toraks Derneği Mesleksel Akciğer Hastalıkları Çalışma Grubu Başkanı Doç. Dr. Özlem Kar Kurt, kanserojen etkisi kanıtlanan asbestin 50'den fazla ülkede yasaklandığını, Türkiye'de ise kullanımının ilk olarak 2004'te sınırlandırıldığını ve 2011'de tamamen yasaklandığını hatırlattı.
Özellikle 2000 yılı öncesinde inşa edilen yapılarda ciddi asbest riski bulunduğuna işaret eden Doç. Dr. Kurt, kentsel dönüşüm kapsamındaki yıkımlardan önce Dünya Sağlık Örgütü standartlarında analiz yapılması gerektiğini vurguladı.
Belirtiler On Yıllar Boyunca Sessiz Kalabiliyor
Solunan asbest liflerinin doğrudan akciğer dokusunu ve zarını hedef aldığını belirten Doç. Dr. Kurt, sürecin tehlikesini şu sözlerle aktardı:
"Soluduğumuz zaman ilk karşılaştığı organ akciğer. Akciğer kanseri ve tıbbi adı mezotelyoma olan akciğer zarı kanserini oluşturuyor. Halk arasındaki adıyla akciğer sertleşmesi, asbestozis dediğimiz tabloya sebep olabiliyor. Bu etkiler en az 20, 30, 40 yıl geçtikten sonra hastalık olarak karşımıza çıkıyor. Asbest solunsa bile akciğerde sessiz kalabiliyor. Hastalık geliştiğinde ise nefes darlığı, öksürük, sırt ve yan ağrısı gibi şikâyetler görülüyor. Kanser durumunda ise tabloya kilo kaybı ve balgamda kan eşlik edebiliyor."
Yıkım Alanlarında Hangi Önlemler Alınmalı?
Yıkım sürecinde asbest liflerinin havaya karışmasını engellemenin hayati önem taşıdığını kaydeden uzmanlar, çalışma alanlarının brandalarla tamamen kapatılması ve tozumayı önlemek amacıyla sürekli ıslatma yönteminin uygulanması gerektiğini ifade ediyor. Çevrede yaşayan vatandaşların ise yıkım yapılan bölgelerden uzak durması, pencerelerini kapalı tutması ve gerektiğinde koruyucu maske kullanması tavsiye ediliyor.