LONDRA — İngiliz Financial Times (FT) gazetesi, Türkiye’nin yürüttüğü "Sıfır Atık" projesi ile ülkenin geri dönüşüm ve plastik atık ithalatı tablosu arasındaki çelişkileri mercek altına alan kapsamlı bir analiz yayımladı. Gazete, Avrupa'nın en büyük plastik atık ithalatçısı haline gelen Türkiye'de, hedeflenen çevre politikaları ile sahadaki pratiklerin uyuşmadığını vurguladı.
Çin’in 2018 yılında plastik atık ithalatını yasaklamasının ardından Türkiye, Avrupa Birliği ve Birleşik Krallık’tan gönderilen plastik atıkların en büyük adresi konumuna yükseldi. Guardian'ın daha önce paylaştığı verilere göre, geçtiğimiz yıl Türkiye'ye AB ülkelerinden en az 503 bin ton, Birleşik Krallık'tan ise 139 bin ton plastik atık sevkiyatı yapıldı. Hazırlanan AB raporlarında ise Türkiye’de toplanan plastik atıkların yalnızca yaklaşık yüzde 10’unun geri dönüştürülebildiği, kalan kısmın ise vahşi depolama alanlarına gittiği veya çevre kirliliğine yol açtığı kaydediliyor.
Adanadaki mikroplastik kirliliği alarm veriyor
FT'nin haberinde, Türkiye genelinde tahmini 500 bin kayıt dışı atık toplayıcısının mevcut sıfır atık sisteminin dışında kaldığına dikkat çekildi. İthal edilen plastik atıkların yoğun olarak işlendiği Adana ve çevresinde sulama kanallarındaki mikroplastik yoğunluğunun 132 kat arttığı, saat başı kanallardan yaklaşık 5,3 milyar mikroplastik parçacığın aktığı aktarıldı. Bu yoğunluğun, Birleşik Krallık'ın başkenti Londra'daki Thames Nehri'nde ölçülen akışın yaklaşık 16 katı olduğuna işaret edildi.
Ayrıştırma eksikliği geri dönüşüm oranını düşürüyor
Türkiye'de belediyelerin yılda 32 milyon metrik ton çöp topladığı ve bunun 3 milyon metrik tonunu plastiklerin oluşturduğu belirtilen analizde, Avrupa Çevre Ajansı verilerine yer verildi. Ajans, atıkların kaynağında yeterince ayrıştırılamaması nedeniyle geri dönüştürülebilir malzemelerin kirlendiğini ve bu sebeple geri kazanım oranının yüzde 12 gibi düşük seviyelerde kaldığını bildiriyor.
Resmi makamlar ise iddialara karşı çıkarak yalnızca sanayide hammadde olarak kullanılmak üzere ayrıştırılmış temiz atıkların ithalatına izin verildiğini ve işlemlerin lisanslı tesislerde denetim altında yürütüldüğünü savunuyor. Emine Erdoğan'ın himayesinde 2017'de başlatılan ve BM nezdinde 30 Mart'ın "Uluslararası Sıfır Atık Günü" ilan edilmesini sağlayan küresel vizyon kapsamında, Türkiye'nin geri kazanım oranını 2035'te yüzde 60'a çıkarmayı hedeflediği biliniyor.