ANKARA — Türkiye'nin son çeyrek asırlık ekonomik ve sosyal karnesine ilişkin hazırlanan gelir bölüşümü analizleri, toplam milli gelir artışı ile emek gelirleri arasındaki makasın dramatik biçimde açıldığını ortaya koydu. Veriler, kişi başına düşen parasal gelirin yaklaşık 180 kat büyümesine karşın ücret, maaş ve emekli aylıklarının bu artışın oldukça gerisinde kaldığını gösteriyor.
Nominal büyüme ücretlere yansımadı
Ekonomik göstergeler üzerinde yapılan dönemsel karşılaştırmalar, çeyrek asırlık süreçte parasal büyümenin tabana yayılmadığını işaret ediyor. Kişi başına düşen nominal gelir katlanarak büyürken, sabit gelirlilerin toplam gelirden aldığı pay oransal olarak azaldı. Ülke genelinde yaratılan katma değerin önemli bir bölümünün finansal getirilere, sermaye sahiplerine ve rant gelirlerine aktarıldığı, iş gücünün milli gelirden aldığı payın ise sistematik olarak daraldığı kaydedildi.
Sosyal refah ve adalette gerileme
Analizde yalnızca gelir dağılımındaki bozulmaya değil, kurumsal ve hukuki göstergelerdeki gerilemeye de dikkat çekildi. Türkiye'nin uluslararası Hukukun Üstünlüğü Endeksi kapsamındaki temel hak ve özgürlükler sıralamasında 143 ülke arasında 135. Basamağa gerilediği hatırlatılarak, hukuki güvencelerdeki aşınmanın toplumsal refah ve bölüşüm adaletini doğrudan olumsuz etkilediği vurgulandı. Uzmanlar, büyümenin toplumun geniş kesimlerine yansıtılamamasının sürdürülebilir refahı engellediğini belirtiyor.