DIŞ HABERLER — Deniz ve okyanuslara özgü bir doğa olayı olarak bilinen tsunamilerin, çevresel ve jeolojik koşulların bir araya gelmesi durumunda tatlı su göllerinde de yıkıcı boyutlara ulaşabildiği kanıtlandı. Nature Communications dergisinde yayımlanan uluslararası araştırma, İtalya'nın kuzeyindeki Iseo Gölü'nde Orta Çağ döneminde gerçekleşen ve dalga boyu 50 metreyi aşan dev tsunamilerin arkasında insan eliyle yapılan doğa tahribatının yattığını ortaya koydu.
Araştırma ekibi; göl tabanından çıkarılan tortu karotları, sismik haritalandırmalar, arkeolojik bulgular ve Vatikan Kütüphanesi'nde muhafaza edilen 12. Yüzyıla ait tarihi el yazmalarını bir araya getirerek gelişmiş bilgisayar simülasyonları geliştirdi.
Ormansızlaşma göl tabanında dik yamaçlar oluşturdu
İncelemelere göre, Roma İmparatorluğu'nun çöküşünün ardından bölgedeki orman örtüsü madencilik faaliyetleri ve otlak açma gerekçesiyle tahrip edildi. Ağaç köklerinin tutamadığı toprağın göle akması neticesinde Oglio Nehri deltası aşırı tortu ile doldu ve su altında tehlikeli ölçüde dik yamaçlar meydana geldi.
M.S. 1117 yılında gerçekleşen Verona Depremi, bu yapay dengesizliği tetikleyerek devasa bir su altı heyelanına ve akabinde göl tsunamisine yol açtı. Simülasyon modelleri, gölün kuzey kıyılarında dalgaların 50 metreyi aştığını ve suların karanın 2,7 kilometre içerisine kadar ilerlediğini gösterdi. Dönemin tarihi kayıtlarında felaket, gölün taşarak kıyı köylerini, kale ve hisarları içindekilerle birlikte yuttuğu ifadeleriyle yer aldı.
Bilim insanlarından benzer felaket uyarısı
O dönemde yaşanan felaketi doğaüstü sebeplere bağlayan bölge halkının arazi tahribatını sürdürmesi, M.S. 1222 yılındaki Brescia Depremi sırasında dalga boyu 13 metreye ulaşan ikinci bir tsunamiyi tetikledi.
Günümüzde İtalyan Alpleri bölgesinin en yoğun nüfuslu ve yapılaşmış kıyı şeritlerinden biri olan Iseo Gölü'nde, son 800 yılda biriken tortu miktarının kritik seviyelere ulaştığı kaydedildi. Araştırmacılar, küresel iklim değişikliği ve göl deltalarındaki aşırı tortu yükü nedeniyle benzer tsunamilerin dünya genelindeki tatlı su göllerinde tekrar yaşanabileceği uyarısında bulunuyor.