ANKARA — Sebze ve meyve ticaretini düzenleyen 2012 tarihli Hal Kanunu’nda kapsamlı değişiklikler öngören yasa taslağı Türkiye Büyük Millet Meclisi gündemine taşındı. Gıda fiyatlarındaki fahiş artışların önüne geçmeyi amaçlayan düzenleme; üretici birlikleri, ziraat örgütleri ve sektör temsilcileri tarafından piyasadaki güç dengesini değiştirmeye yetmeyeceği gerekçesiyle eleştiriliyor.
Taslak metinde öne çıkan maddelere göre, semt pazarları ve toptancı hallerinde üretici örgütlerine ayrılan yer oranının Ticaret Bakanlığı yetkisiyle yüzde 20'den yüzde 30'a çıkarılması planlanıyor. Hal kurmak isteyen üretici örgütlerine bedelsiz Hazine arazisi tahsisi ve gelir vergisi stopajı muafiyeti getirilirken, hal dışı tüccarlara teminat ve bakanlıktan zorunlu yetki belgesi şartı öngörülüyor. Ayrıca zincir marketler ile büyük perakendecilerin ürünlerinin en az yüzde 20'sini doğrudan üretici örgütlerinden satın alması zorunlu kılınıyor; komisyoncudan komisyoncuya satış yasaklanarak stokçuluk cezaları artırılıyor.
Sektör Temsilcileri ve Üreticiler Düzenlemeyi Nasıl Değerlendiriyor?
Halciler Federasyonu Başkanı Yüksel Tavşan, taslağın üreticileri kötü niyetli alıcılardan koruma ve piyasa şeffaflığı sağlama açısından olumlu adımlar içerdiğini belirtti. Tavşan, asıl çözümün üretim planlamasında yattığını vurgulayarak, "Arz talep dengesini sağlamak ve istikrarlı fiyat oluşturabilmek için seçilmiş temel ürünlerde mutlaka planlamaya gidilmeli" değerlendirmesinde bulundu.
Çiftçi-Sen Örgütlenme Sekreteri Adnan Çobanoğlu ise taslağın küçük üreticiyi korumaktan uzak olduğunu savundu. Mevcut kooperatifçilik mevzuatının şirketleşmiş yapılar lehine işlediğini dile getiren Çobanoğlu, zincir marketlere getirilen alım zorunluluğunun sözleşmeli üretimi büyüterek küçük çiftçiyi şirketlere bağımlı kılma riski taşıdığını ifade etti. Çobanoğlu, ithalat baskısının kaldırılması ve doğrudan yerel üretici pazarlarının desteklenmesi gerektiğini kaydetti.