ANKARA — Türkiye'de sağlık hizmetlerinin hastane merkezli tedavi uygulamalarına yoğunlaşmasıyla birlikte yurttaşların hekime başvuru sayısı yılda 10'un üzerine çıkarken, hastanelerdeki iş yükünün büyük bölümünü toplam hekim sayısının beşte birini oluşturan asistan hekimler üstleniyor. Kamu ve vakıf üniversiteleri ile Sağlık Bakanlığı'na bağlı eğitim ve araştırma hastanelerinde görev yapan uzmanlık öğrencileri; 36 saati bulan kesintisiz mesailer, eğitim hakkı kayıpları ve sistematik şiddet vakalarıyla karşı karşıya kalıyor.
3 Eylül 2022 tarihli Tıpta ve Diş Hekimliğinde Uzmanlık Yönetmeliği kapsamında uzmanlık öğrencisi statüsünde bulunan asistan hekimlerin yaşadığı sorunların merkezinde, fiilen kullandırılmayan nöbet ertesi dinlenme hakkı yer alıyor. Konuya ilişkin değerlendirmelerde bulunan asistan hekimler Mustafa Ersözlü ve Umut Saraçlı ile Genel Sağlık-İş Genel Başkanı Dr. Derya Uğur, sahadaki hak ihlallerini ve çözüm taleplerini paylaştı.
Nöbet ertesi dinlenme hakkı neden uygulanamıyor?
Asistan hekim Umut Saraçlı, nöbet ertesi dinlenme hakkının Türk Tabipleri Birliği (TTB) ve sağlık emek örgütlerinin mücadelesi ile 2021 yılı sonunda Ankara Bilkent Şehir Hastanesi asistanı Dr. Rümeysa Berin Şen'in nöbet çıkışında geçirdiği trafik kazasında yaşamını yitirmesinin ardından yönetmeliğe girdiğini hatırlattı. Ancak hekim sayısının yetersiz olduğu klinikler ve cerrahi dallarda 24 saatlik mesai sonrası dinlenme hakkının uygulanmadığını belirten Saraçlı, asistanların hâlen 36 saatlik kesintisiz mesailer yaptığını ifade etti.
Devlet ve vakıf üniversitelerindeki ücret eşitsizliklerine de değinen Saraçlı, devlet üniversitelerinde teşvik ödemelerindeki düzensizliklerin, vakıf üniversitelerinde ise düşük ana maaş uygulamalarının sürdüğünü aktardı. Ayrıca gece poliklinikleri ve acil servislerdeki acil olmayan başvuruların asistan hekimlerin eğitim zamanını tükettiğini vurguladı.
Ankara Tabip Odası anketinde hangi veriler öne çıktı?
Koruyucu sağlık hizmetlerinin zayıflaması nedeniyle hastanelerde aşırı yoğunluk oluştuğunu belirten asistan hekim Mustafa Ersözlü, 5 dakikaya sıkışan muayene süreleri ve konsültasyon baskısı altında eğitime zaman ayrılamadığını söyledi. Ankara Tabip Odası Asistan Hekim Komisyonu tarafından yapılan anketin sonuçlarını paylaşan Ersözlü, eğitim ve araştırma hastanelerindeki yaklaşık dört bölümden üçünde son bir yılda en az bir kez şiddet olayı yaşandığını, düzenli eğitim programı bulunan birimlerin yarıdan fazlasında ise eğitimlerin öğle arası veya mesai dışı saatlere sıkıştırıldığını açıkladı.
Genel Sağlık-İş Genel Başkanı Dr. Derya Uğur ise uzun nöbetlerin fiziksel tükenmişlik ve dikkat kaybına yol açarak doğrudan hasta güvenliğini tehlikeye attığını kaydetti. Kliniklerdeki hiyerarşik yapı nedeniyle asistanların sistematik mobbing karşısında gelecek kaygısıyla sessiz kalmak zorunda bırakıldığını belirten Uğur, Sağlık Bakanlığı'na bağımsız denetim mekanizmaları kurulması, nöbet sonrası izin hakkının eksiksiz uygulanması, eğitim dışı angaryaların kaldırılması ve TBMM'ye sundukları sağlıkta şiddet yasasının yürürlüğe girmesi çağrısında bulundu. Asistan hekimler, Aralık ayında TTB tarafından düzenlenecek Tıpta Uzmanlık Eğitimi Kurultayı'nda özlük ve eğitim haklarına ilişkin taleplerini gündeme taşıyacak.

