DIŞ HABERLER — Uluslararası Enerji Ajansı (IEA), yıllık Dünya Enerji Görünümü (WEO) raporunu yayımlayarak küresel enerji piyasalarındaki risklere dikkat çekti. Raporda, Orta Doğu'daki savaş sonrasında Hürmüz Boğazı'ndaki tedarik akışının büyük ölçüde kesintiye uğramasıyla oluşan "benzeri görülmemiş şokun" enerji sektörünü yeniden şekillendirdiği ve değişimin boyutunu krizin süresinin belirleyeceği ifade edildi.
Dünya genelindeki ülkelerin "tarihin en büyük enerji arz şoku" ile karşı karşıya kaldığını vurgulayan IEA, hükümetlerin alacağı kararların küresel enerji görünümünü gelecek yıllarda belirleyeceğini bildirdi. Gelir ve nüfus artışına paralel olarak ulaşım, ısıtma, soğutma ve bilgi işlem gücüne yönelik enerji talebinin yükselmeye devam edeceği öngörülüyor. Küresel sıcaklıkların artması nedeniyle binaları soğutmak için gereken enerji ihtiyacının tarihte ilk kez ısıtma ihtiyacını aştığı tahmin ediliyor.
Hürmüz Boğazına bağımlılık 2035te nasıl değişebilir?
Tedarik kesintisi, birçok ülkeyi enerji maliyetlerini düşürmek ve kırılganlıkları azaltmak amacıyla stratejilerini yeniden gözden geçirmeye yöneltti. Ülkeler enerji arz kaynaklarını, ticaret rotalarını, yakıt bileşimlerini ve teknoloji tedarik zincirlerini çeşitlendirirken yerli kaynaklara ve elektrifikasyona ağırlık veriyor.
Rapora göre deniz taşımacılığına yönelik ciddi risklerin uzun süre devam ettiği senaryoda, alternatif boru hatları ve yeni arz kaynaklarına yapılan yatırımlar sayesinde Hürmüz Boğazı'ndan geçen petrol akışına duyulan ihtiyaç azalabilir. Kriz öncesinde günlük 20 milyon varil olan boğaz geçiş ihtiyacının 2030'da 8,5 milyon varile, 2035'te ise 2 milyon varilin altına düşebileceği hesaplanıyor. Buna rağmen Orta Doğu'nun bu uç senaryoda dahi dünyanın en büyük petrol ihracatçısı bölge konumunu koruyacağı belirtiliyor.
Dönüşümde yenilenebilir nükleer ve elektrik öne çıkıyor
Yerli enerji kaynaklarına yönelimde başta güneş fotovoltaik teknolojisi olmak üzere yenilenebilir enerji ve nükleer enerjinin tüm senaryolarda güçlü büyüme kaydetmesi bekleniyor. Asya'da petrol ve doğal gaz ithal eden bazı ülkelerin ise enerji güvenliği kaygıları nedeniyle sahip oldukları yerli kömür kaynaklarına daha uzun süre bağımlı kalabileceği değerlendiriliyor.
Mevcut kriz, ekonomide elektriğin kullanımını da hızlandırıyor. 2019'dan bu yana küresel elektrik talebi toplam enerji talebinin iki katı hızda büyürken, bu artışta elektrikli araçlar, klimalar, ısı pompaları, sanayi motorları ve veri merkezleri etkili oldu. Elektriğin nihai enerji tüketimindeki payının 2035'e kadar tüm senaryolarda küresel ölçekte yüzde 30'a yaklaşması bekleniyor.

