ANKARA — Milyonlarca çalışanın yakından takip ettiği kademeli emeklilik düzenlemesinin hükümetin gündeminde bulunmadığının açıklanmasının ardından, gözler sosyal güvenlik mevzuatındaki mevcut erken emeklilik formüllerine çevrildi. Yürürlükteki mevzuat, belirli şartları taşıyan sigortalılara yaş indirimi veya eksik prim günlerini tamamlama olanağı tanıyan 8 farklı seçenek sunuyor.
Borçlanma ve prim kazanma yöntemleri
Erken emeklilik imkânlarının başında gelen borçlanma modelleri, eksik prim günlerini tamamlamada kritik rol oynuyor:
- Doğum Borçlanması: Kadın çalışanlar, sigorta başlangıcından sonra dünyaya gelen en fazla 3 çocuk için, doğum sonrası çalışmadıkları ikişer yıllık süreleri borçlanarak toplamda 2 bin 160 güne kadar prim kazanabiliyor.
- Askerlik Borçlanması: Erkek çalışanlar, vatani görevde geçen süreleri borçlanabiliyor. Sigorta başlangıcından önce yapılan askerlik borçlanıldığında, sigorta giriş tarihini geriye çekerek emeklilik yaşını düşürebiliyor.
- Özel Hizmet Borçlanmaları: Avukatlık stajı, hekimlerin fahri asistanlık dönemleri ve yurt dışında çalışan Türk vatandaşlarının yurt dışı hizmet süreleri de yasal sınırlar dahilinde borçlanılabiliyor.
- Bağ-Kur İhyası: Geçmiş yıllarda prim borcu nedeniyle hizmet süreleri dondurulan Bağ-Kur sigortalıları, yapılandırma ve ihya imkânıyla bu süreleri yeniden kazanarak prim günlerine ekletebiliyor.
Sağlık durumu ve yıpranma payı avantajları
Çalışma gücünü kaybedenler ile zorlu meslek kollarında görev yapanlar için özel emeklilik koşulları uygulanıyor:
- Malulen Emeklilik: Çalışma hayatı sırasında iş yapabilme gücünü en az yüzde 60 oranında kaybettiği sağlık kurulu raporuyla belgelenen çalışanlar, yaş şartı aranmaksızın en az 1800 prim günü ile malulen emekli olabiliyor.
- Engelli Emekliliği: En az yüzde 40 engellilik oranına sahip çalışanlar yaş şartına tabi tutulmuyor. İşe giriş tarihi ve engellilik oranına bağlı olarak 15 yıl sigortalılık ve 3 bin 700 prim günü ile 18 yıl ve 4 bin 680 prim günü aralığında emeklilik hakkı kazanılıyor.
- Yıpranma Payı (Fiili Hizmet Süresi Zammı): Madencilik, denizcilik, basın sektörü ve sağlık gibi ağır ve yıpratıcı işlerde çalışan personelin çalıştıkları gün sayısına ilave prim eklenirken, bu sürelerin bir kısmı da emeklilik yaş haddinden indiriliyor.