ANKARA — Birleşmiş Milletler 31'inci Taraflar Konferansı (COP31 İklim Zirvesi) öncesinde açıklanan Türkiye’nin Milli Enerji 2040 Planı'na sivil toplum kuruluşlarından tepki geldi. Doğa koruma ve halk sağlığı alanında faaliyet gösteren 13 sivil toplum kuruluşunun oluşturduğu Temiz Hava Hakkı Platformu (THHP), enerji üretim modelleri belirlenirken hava kirliliğinin yol açtığı devasa sağlık faturasının planlamaya dahil edilmediğini bildirdi.
Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı tarafından duyurulan planda yüzde 36 elektrifikasyon hedefi sunulurken, fosil yakıtlardan çıkış takvimine yer verilmemesi dikkat çekti. Strateji belgesinde kömür teşviklerinin sürdürüleceği, doğalgaz, petrol ve nükleer enerji yatırımlarının artırılacağı ifade ediliyor. THHP ise Türkiye’nin Antalya'da ev sahipliği yapacağı COP31 sürecinde bu yaklaşımın, ülkenin 2053 Net Sıfır taahhütleriyle çeliştiğini kaydetti.
Yıllık maliyet 55 milyar doları buluyor
THHP ve Enerji ve Temiz Hava Araştırma Merkezi (CREA) ortaklığında yayımlanan 'Fosil Yakıtların Türkiye’ye Ağır Faturası: Sağlık Yükü ve Ekonomik Maliyeti' başlıklı raporda, kömür santrallerine sağlanan kapasite mekanizması ve alım garantisi gibi desteklerin kesilmesi gerektiği vurgulandı. Raporda, kamu kaynaklarının yenilenebilir enerjiye ve kömür bölgelerindeki çalışanların haklarını koruyacak adil geçiş modellerine yönlendirilmesi çağrısı yapıldı.
Araştırma verilerine göre fosil yakıt kaynaklı hava kirliliğinin Türkiye'deki faturası şu göstergelerle rapora yansıdı:
| Gösterge | Yıllık Etki Boyutu | |:--- |:--- | | Erken Ölüm Sayısı | 26 bin 500 kişi | | Erken Doğum Sayısı | 8 bin vaka | | Yeni Çocukluk Çağı Astımı | 5 bin 100 vaka | | Toplam Ekonomik Maliyet | 55 milyar dolar | | GSYH'ye Oranı | Yüzde 4,1 |
Sivil toplum temsilcileri, enerji arz güvenliği ve maliyet hesaplamaları yapılırken insan sağlığı ile ekosisteme verilen zararın da birincil girdi olarak değerlendirilmesi gerektiğini ifade ediyor.