DIŞ HABERLER — Amerikan Havacılık ve Uzay Ajansının (NASA) Artemis programı kapsamında fırlattığı dev roket, Dünya atmosferinin üst katmanlarında beklenmedik büyüklükte bir elektromanyetik bozulmaya yol açtı. Bilim insanlarının yürüttüğü incelemelere göre fırlatma, iyonosfer tabakasında yaklaşık 5 bin kilometre genişliğinde iki ayrı plazma deliği oluşturdu.
Fırlatma sırasında roket motorlarının püskürttüğü sıcak egzoz gazları, atmosferin yaklaşık 80 ila 600 kilometre irtifaları arasında yer alan ve yüklü iyonlardan oluşan iyonosfer tabakasındaki serbest elektronlarla kimyasal tepkimeye girdi. Bu etkileşim sonucunda atmosferdeki yüklü parçacık yoğunluğu geçici olarak hızla azaldı ve devasa bir elektromanyetik boşluk meydana geldi.
GPS Sinyallerinde Sapma Yaşandı
Araştırmacılar, iyonosferde oluşan bu deliklerin yaklaşık iki saat boyunca varlığını koruduğunu ve ardından plazma yoğunluğunun kademeli olarak eski dengesine döndüğünü tespit etti. Ancak bu süre zarfında radyo dalgalarının ve uydu sinyallerinin geçtiği iyonosferik ortam bozulduğu için, küresel konumlama sistemi (GPS) sinyallerinde birkaç metreyi bulan ölçüm sapmaları kaydedildi.
Bilim dünyası, sivil havacılık, denizcilik ve askerî seyrüsefer sistemlerinin güvenliği açısından uzay araçlarının atmosferin üst katmanlarına yaptığı etkilerin daha yakından izlenmesi gerektiğini vurguluyor. Giderek artan ağır roket fırlatmalarının, gelecekte küresel uydu iletişim ağları üzerindeki etkilerinin asgari düzeye indirilmesi hedefleniyor.