İSTANBUL — Marmara Üniversitesi Nüfus ve Sosyal Araştırmalar Enstitüsü bünyesindeki Beşeri Bilimler Veri Laboratuvarı (Humanities DataLab), Osmanlı dönemine ait yazılı mirası dijital çağa taşıyan kapsamlı bir yapay zekâ projesine imza attı. "İstanbul Time Machine" adı verilen projeyle 1880-1940 yılları arasındaki yaklaşık 60 yıllık döneme ait gazete haberleri, tarihi haritalar ve arşiv kayıtları yapay zekâ teknolojileriyle taranarak kentin geçmişteki sokakları ve sosyal yaşamı üç boyutlu ortama aktarılıyor.
60 Yıllık Gazete Kayıtları Dijital Veriye Dönüşüyor
Tarihçiler, yapay zekâ uzmanları ve veri bilimcilerin ortak yürüttüğü çalışma kapsamında İkdam, Sabah, Tanin ve Tercüman-ı Hakikat gibi dönemin önde gelen gazeteleri inceleniyor. Matbu metinleri okumada yüzde 93 doğruluk oranına ulaşan yapay zekâ modelleri; yangın, asayiş, kaza, ticaret ve günlük yaşama dair haber kupürlerini analiz ederek yapılandırılmış dijital veri setlerine dönüştürüyor.
Elde edilen veriler tarihi haritalar ve tapu kayıtlarıyla eşleştirilerek olayların gerçekleştiği sokaklar ve binalar harita üzerinde birebir konumlandırılıyor. Üç boyutlu modelleme çalışmalarına ise ilk etapta dönemin ticaret ve idare merkezi olan Eminönü bölgesinden başlandı.
Sanal Ortamda 1900lerin Sokakları Gezilebilecek
Kullanıcılar üç boyutlu sanal kent modelinde gezinirken binaların dönemsel kullanım amaçlarını, kira bedellerini, hangi sokakta ne tür kazaların veya asayiş olaylarının yoğunlaştığını doğrudan görebilecek. Dönemin görsel ve yazılı arşiv kaynakları ile akademik literatüre dayanan proje, araştırmacılara ve meraklılara geçmişin gündelik şehir hayatını çok boyutlu bir simülasyonla deneyimleme fırsatı sunuyor.