DIŞ HABERLER — Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, son diplomatik görüşmelerde 1997 NATO düzenine dönüş talebini yeniden masaya getirdi. Prof. Dr. Deniz Ülke Kaynak, Moskova'nın bu yaklaşımının Soğuk Savaş sonrası kurulan Avrupa güvenlik mimarisini kökten değiştirme arayışının parçası olduğunu değerlendirdi.
Avrupa güvenlik düzeni yeniden mi müzakere ediliyor?
Moskova'nın gündeme taşıdığı taleplerin merkezinde Ukrayna'nın tarafsızlaştırılması ve NATO üyeliğinin engellenmesi yer alıyor. Rusya ayrıca ilhak ettiğini ilan ettiği bölgeler üzerindeki egemenlik iddialarının kabulünü ve Batı'nın askerî faaliyetlerinin sınırlandırılmasını istiyor.
Kaynak'a göre bu adımların ötesinde daha kapsamlı bir hedef bulunuyor. Rusya, Soğuk Savaş sonrasında şekillenen Avrupa güvenlik düzeninin yeniden müzakere edilmesini amaçlıyor.
1997 Kurucu Senedi ve NATO genişlemesi neden kritik?
NATO ile Rusya arasında 27 Mayıs 1997 tarihinde imzalanan Kurucu Senet, iki eski rakip arasında iş birliğine dayalı bir güvenlik ilişkisi öngörüyordu. Ancak ittifakın sonraki genişleme dalgaları Avrupa'nın askerî ve siyasi coğrafyasını değiştirdi.
1999 yılında Polonya, Macaristan ve Çekya ittifaka katıldı. 2004 yılında ise Baltık ülkeleriyle birlikte yedi devlet daha NATO üyesi oldu. 2008 Bükreş Zirvesi'nde Ukrayna ve Gürcistan'ın gelecekte üye olabileceklerinin ilan edilmesi ise Moskova açısından kırılma noktası yarattı.
Kaynak'ın analizine göre 1997'ye dönüş talebi, bu ülkelerin mevcut NATO üyeliklerinin iptali anlamına gelmiyor. Talep özünde ittifakın genişleme öncesi askerî konuşlanma düzenine dönmesini, Doğu Avrupa'daki müttefik kuvvetler ile altyapının sınırlandırılmasını ve Rusya'nın yakın coğrafyasında yeni askerî düzenlemeler yapılmamasını hedefliyor.

