MOSKOVA — Rusya'nın Arktik bölgesindeki Kuzey Deniz Yolu üzerinden Asya ülkelerine gerçekleştirdiği ham petrol ve petrol ürünleri sevkiyatı, 2026 yılında tüm zamanların en yüksek seviyesine çıktı. Uluslararası enerji piyasaları araştırma kuruluşu S&P Global'in gemi takip verilerine göre, 2026 seyrüsefer sezonunda bu güzergahtan taşınan petrol miktarı 13,2 milyon varile ulaştı.
Aynı hatta 2024 yılında 10,8 milyon varil, 2025 yılında ise 12,2 milyon varil sevkiyat kaydedilmişti. Böylece 2026'daki hacim, bir önceki yılın rekorunu yaklaşık yüzde 8 oranında geride bıraktı. Artışta, Rus enerji şirketi Rosneft'in Arktik'teki Vostok Oil projesinden gerçekleştirilen ilk sevkiyatların da etkili olduğu bildirildi.
Batı yaptırımları ihracat rotasını Asyaya çevirdi
Avrupa Birliği'nin Aralık 2022'de deniz yoluyla ham petrol, Şubat 2023'te ise petrol ürünleri ithalatını yasaklaması Moskova'nın ticaret haritasını kökten değiştirdi. Tavan fiyat uygulaması ile deniz taşımacılığı, sigorta ve finansman alanındaki kısıtlamalar Rusya'yı alternatif pazarlara yöneltti.
Rusya Başbakan Yardımcısı Aleksandr Novak'ın ocak ayında yayımlanan makalesine göre, Asya ülkelerinin Rusya'nın petrol ihracatındaki payı 2021'de yüzde 40 iken 2025'te yüzde 80 seviyesine çıktı. Novak, geçen yıl toplam 238 milyon ton petrol ihraç edildiğini, Avrupa'ya yapılan sevkiyatın ise geçmişteki 175 milyon ton düzeyinden yaklaşık 25 milyon tona gerilediğini aktardı. Öte yandan AB'nin temmuz ayında kabul ettiği 21'inci yaptırım paketiyle 41 gemi daha listeye alınırken, yaptırım uygulanan gemi sayısı 670'i aştı.
Süveyş Kanalına alternatif ve lojistik maliyetler
Kızıldeniz ve Hürmüz Boğazı çevresindeki güvenlik riskleri ile yükselen navlun fiyatları, Rusya'nın kuzey kıyıları boyunca uzanan rotayı Süveyş Kanalı'na güçlü bir alternatif haline getirdi. S&P Global araştırmasına göre, Rusya'nın batısındaki terminallerden Doğu Asya'ya Süveyş üzerinden yapılan seferler en az 6 hafta sürerken, Arktik güzergahında uygun buz koşullarında taşıma süresi yüzde 40'a kadar kısalabiliyor.
Küresel ısınma nedeniyle Arktik'te buz örtüsünün azalması da güzergahın kullanımını kolaylaştırıyor. Kısa mesafe yakıt tüketimi ve gemi kiralama giderlerinde avantaj sağlasa da buzkıran hizmetlerinin yüksek maliyeti, buz sınıfı uygun tanker sayısının sınırlı olması ve sert iklim koşulları bu kazanımları kısmen dengeleyebiliyor.
Toplam yük taşımacılığında 40 milyon ton hedefi
Rusya Devlet Nükleer Enerji Kuruluşu Rosatom'un Genel Müdürü Aleksey Lihaçev, 16 Ekim'de yaptığı açıklamada Kuzey Deniz Yolu üzerinden taşınan toplam yük miktarının ekim ortası itibarıyla 35 milyon tonu geçtiğini belirtti. Geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 20 artışa işaret eden bu verinin ardından Lihaçev, yıl sonunda toplam taşımacılığın 40 milyon tonu aşmasını beklediklerini ifade etti. Rusya Uzak Doğu ve Arktik Kalkınma Bakanı Aleksey Çekunkov da 11 Kasım itibarıyla güzergahtaki transit taşımacılığın geçen yılın aynı dönemine kıyasla iki katına çıkarak 6 milyon tona ulaştığını duyurdu.

