ANKARA — Orta Doğu Teknik Üniversitesi (ODTÜ), Ankara Üniversitesi ve Hacettepe Üniversitesi iş birliğiyle yürütülen yeni bir Ar-Ge projesinde, balın hangi bitkilerden elde edildiğini ve tağşiş içerip içermediğini tespit etmek amacıyla yapay zekâ destekli mikroskobik analiz sistemi geliştiriliyor.
TÜBİTAK 1001 Programı kapsamında desteklenen AutoPol: Otomatize Polen Tanımlama ve Flora Takip Sistemi Geliştirilmesi başlıklı proje, ODTÜ Robotik ve Yapay Zeka Teknolojileri Uygulama ve Araştırma Merkezi (ROMER) bünyesinde yürütülüyor. Proje çerçevesinde geliştirilen otomatik tarama ve odaklama özellikli mikroskoplar, bal numunelerindeki polenleri dijital ortama aktararak analiz sürecini hızlandırıyor.
Otomatik Polen Taramasıyla Sahte Bal Tespiti
Türkiye'nin dünyada bal üretiminde üçüncü sırada yer aldığını belirten proje yürütücüsü Dr. Babür Erdem, piyasadaki en büyük sorunlardan birinin tağşişli ve sahte bal olduğunu vurguladı. Mevcut yöntemlerde uzmanların mikroskop başında polenleri tek tek sayarak uzun saatler harcadığını ifade eden Erdem, geliştirdikleri yapay zekâ modelinin mekanik mikroskop sistemleriyle entegre biçimde çalışacağını kaydetti.
Sistem, mikroskoba yerleştirilen bal preparatını otonom olarak tarayacak; polen türlerini, polen sayısını ve yoğunluk oranlarını saniyeler içinde raporlayacak. Böylece ürün etiketinde beyan edilen bitkisel kökenler (örneğin kestane, çam veya lavanta balı) bilimsel olarak doğrulanabilecek.
Milli Dijital Polen Veri Bankası Kuruluyor
AutoPol projesi yalnızca bal denetimiyle sınırlı kalmayacak. Sahadan toplanan polen örnekleriyle hem fiziksel preparatlardan hem de yüksek çözünürlüklü dijital görüntülerden oluşan Türkiye'nin ilk Milli Dijital Polen Veri Bankası oluşturulacak. Kurulacak veri tabanının, bölgesel bitki örtüsünün haritalandırılması, biyolojik çeşitliliğin izlenmesi ve iklim değişikliğinin flora üzerindeki etkilerinin araştırılmasında referans merkez işlevi görmesi hedefleniyor.