DIŞ HABERLER — Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ), 25 Nisan Dünya Sıtma Günü kapsamında yayımladığı "2025 Dünya Sıtma Raporu" ile küresel tablonun ciddiyetini ortaya koydu. Açıklanan verilere göre 2024 yılında dünya genelinde 282 milyon kişi sıtmaya yakalanırken, hastalık nedeniyle 610 bin kişi yaşamını yitirdi.
Dişi anofel cinsi sivrisineklerin sokmasıyla bulaşan ve tıp literatüründe "malarya" olarak bilinen hastalık; yüksek ateş, titreme, şiddetli baş ağrısı, yorgunluk, sarılık ve nefes darlığı gibi belirtilerle seyrediyor. DSÖ, sıtmayı "önlenebilir ve tedavi edilebilir" olarak tanımlasa da küresel eşitsizlikler can kayıplarının önüne geçilmesini engelliyor.
Can kayıplarının merkez üssü Afrika
Raporda yer alan istatistikler, hastalığın yükünü neredeyse tamamen Afrika kıtasının taşıdığını gösterdi. Küresel ölçekteki tüm vakaların yaklaşık yüzde 94'ü Afrika'da kaydedildi. Kıta genelinde 265 milyon kişiye sıtma teşhisi konulurken, 579 bin kişi hayatını kaybetti. Hastalığa karşı en savunmasız kitle olan 5 yaş altı çocuklar, bölgedeki ölümlerin yüzde 75'ini oluşturdu.
Dünyadaki toplam vaka sayısının yaklaşık yarısı beş ülkede yoğunlaştı: - Nijerya - Kongo Demokratik Cumhuriyeti (KDC) - Uganda - Etiyopya - Mozambik
Buna karşılık Avrupa kıtasında 2015 yılından bu yana hiçbir yerli sıtma vakası tespit edilmedi.
Aşı hamlesi ve Türkiyedeki son durum
DSÖ, riskli bölgelerde parazit taşıyıcı sivrisineklerden korunmak için ilaçlı cibinliklerin yaygınlaştırılmasını ve aşılama süreçlerinin hızlandırılmasını öneriyor. Küresel Aşı ve Bağışıklama İttifakı (GAVİ) ile Küresel Fon işbirliğinde 2019'dan bu yana sahada uygulanan aşı programları, 2000-2023 yılları arasında yaklaşık 2,2 milyar sıtma vakasını önledi. Kurum, ilk aşı RTS,S'in ardından 2023 sonunda önerilen ikinci aşı R21/Matrix-M ile çocuklara yönelik tedarik zincirini güçlendirdi.
Türkiye ise sıtmayla mücadelede başarılı ülkeler arasında yer alıyor. Sağlık Bakanlığının yürüttüğü çalışmalar neticesinde Türkiye'de yerli sıtma bulaşı tamamen sonlandırıldı. Ülkede 2010 yılından bu yana yalnızca yurt dışı seyahat kaynaklı vakalar kayıtlara geçiyor.