DIŞ HABERLER — ABD Başkanı Donald Trump, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ve Çin Devlet Başkanı Şi Cinping, 18-19 Kasım tarihlerinde Çin'in Shenzhen kentinde düzenlenecek Asya-Pasifik Ekonomik İşbirliği (APEC) zirvesi marjında tarihte ilk kez üçlü bir görüşme gerçekleştirecek. Beyaz Saray Sözcüsü Olivia Wales, 13 Kasım'da yaptığı açıklamayla liderler zirvesinin yapılacağını doğruladı.
Çin Dışişleri Bakanlığı ve Kremlin'in daha önce istişarelerin sürdüğünü duyurduğu bu sıra dışı format, Avrupa Birliği başkenti Brüksel ve Kiev'de yakından takip ediliyor. Görüşme hazırlıkları, İkinci Dünya Savaşı sonrasında dünyanın büyük güçler arasında nüfuz alanlarına bölündüğü Şubat 1945 tarihli Yalta Konferansı ile kıyaslanıyor.
Moskovadan Yalta mesajı ve Kievin tepkisi
Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, 4 Kasım'da Moskova Maneji'ndeki bir sergiyi gezerken Yalta Konferansı'nda Winston Churchill, Franklin D. Roosevelt ve Joseph Stalin'i tasvir eden heykelin önünde durarak, liderlerin savaştan sonra dünyanın düzenini görüşmek üzere bir araya geldiğini hatırlatmıştı. Doğu Avrupa'da küçük devletlerin çıkarları gözetilmeden toprak ve nüfuz paylaşımı yapılmasıyla özdeşleşen bu atıf, tepkileri de beraberinde getirdi.
Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy, sürecin yeni bir nüfuz dağıtımına dönüşmesine karşı çıkarak şu ifadeleri kullandı:
"Bunun Yalta İki, Üç ya da Dört olmasını, nüfuzun basitçe yeniden dağıtıldığı bir düzen ortaya çıkmasını kesinlikle istemiyorum."
Almanya Başbakanı Friedrich Merz ise yaptırımlar ve gelecekteki güvenlik mimarisi gibi bir barış anlaşmasının temel başlıklarının, ancak Avrupalıların masada yer almasıyla çözülebileceğini vurguladı.
Zirvenin gündeminde neler var?
Tarihi buluşmada hangi başlıkların ele alınacağı konusunda taraflardan farklı açıklamalar geliyor. Kremlin danışmanı Yuri Ushakov, Ukrayna meselesinin kaçınılmaz olarak gündeme geleceğini belirtirken, böylesine üst düzey bir formatta ele alınacak konulara dair henüz yalnızca taslakların bulunduğunu kaydetti.
ABD Başkanı Donald Trump ise Ukrayna'nın gündemde olduğu yönündeki değerlendirmeleri reddederek, zirvede nükleer silahlar ve nükleer silahsızlanma konularını görüşebileceklerini söyledi. Washington'daki The American University'den Doçent Joseph Torigian da Pekin yönetiminin, Avrupa'nın dışlandığı bir Ukrayna görüşmesine dahil olmak istemediği değerlendirmesinde bulundu.