DIŞ HABERLER — ABD Başkanı Donald Trump, Çin Devlet Başkanı Xi Jinping ve Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, 19 Kasım tarihinde Çin'in Shenzen şehrinde üçlü bir zirve gerçekleştirecek. Küresel güç dengelerinin yakından izleneceği toplantı öncesinde yazar Fatih Yaşlı, zirvenin olası sonuçlarını ve küresel arka planını değerlendirdi.
Yaşlı, Diken'de yer alan yazısında dünyanın Birinci ve İkinci Dünya Savaşı öncesindeki gerilim koşullarına benzer bir sürece girdiğini belirtti. Kapitalizmin krizlerinin çoklu ve sürekli bir karakter kazandığını ifade eden Yaşlı, bu tablo içinde Shenzen'deki üçlü buluşmanın büyük önem taşıdığını vurguladı.
Askeri rekabet ve nükleer ittifak endişesi
Değerlendirmede, başta Tayvan olmak üzere Güneydoğu Asya'nın ABD-Çin rekabetinde sıcak çatışmaya en yakın saha olduğu ifade edildi. ABD'nin "adalar zinciri" güvenlik doktrini kapsamında Filipinler'e yerleştirdiği yeni füze sistemleri ile Japonya, Avustralya ve Yeni Zelanda'yı silahlandırmasının askeri rekabeti tırmandırdığına dikkat çekildi. Yaşlı'ya göre Washington yönetiminin temel kaygısı ise Çin ve Rusya'nın bir nükleer ittifak kurması ve bunun ABD üstünlüğüne ağır bir darbe vurması ihtimali olarak öne çıkıyor.
Yapay zekâ nadir mineraller ve serbest ticaret
Zirvenin gündemindeki ekonomik ve teknolojik başlıklara da değinen Yaşlı, ABD ile Çin arasındaki yapay zekâ rekabetinin son NVIDIA gelişmesiyle yeniden görünür hale geldiğini kaydetti. Çin'in yapay zekâ teknolojileri için kritik öneme sahip nadir mineralleri hem çıkarıp hem işleyebildiğini hatırlatan Yaşlı, ABD'nin bu avantajı kırmak amacıyla nadir mineral ihracatı üzerinden Pekin'i sıkıştırmak istediğini aktardı. Serbest ticaret başlığında ise ABD yerine Çin'in serbest ticareti savunur konuma gelmesini ironik bir durum olarak niteledi.
Fatih Yaşlı, Shenzen zirvesinden kısa vadede somut bir karar mekanizması çıkmasının beklenmemesi gerektiğini belirterek, toplantının olsa olsa "yeni Soğuk Savaş'ın diplomatik süreçlerine" dahil edilebileceğini ancak değişen güç dengelerini göstermesi bakımından dikkatle izlenmesi gerektiğini ifade etti.

