SAKARYA — Sonbahar yağışlarıyla birlikte ormanlık alanlarda artan yabani mantarların bilinçsizce toplanıp tüketilmesi, ağır organ yetmezliği ve can kayıplarına davetiye çıkarıyor. Sakarya Uygulamalı Bilimler Üniversitesi (SUBÜ) Pamukova Meslek Yüksekokulu Gıda İşleme Bölüm Başkanı Prof. Dr. Hamza Bozkır, doğadaki mantarların zehirli olup olmadığını anlamak için başvurulan geleneksel yöntemlerin hiçbir bilimsel geçerliliği bulunmadığını vurguladı.
Halk arasındaki yanlış yöntemler neden tehlikeli?
Halk arasında doğru bilinen pek çok uygulamanın ölümcül sonuçlar doğurabileceğini belirten Prof. Dr. Bozkır, hayvanların mantarı tüketmesinin veya pişirme yöntemlerinin güvenilirlik kriteri olamayacağını ifade etti. Bozkır, şu uyarılarda bulundu:
"Böceklerin ve salyangozların tükettiği mantarlar da insanlar için ölümcül olabilir. Örneğin insanlar için ölümcül toksinler içeren evcikkıran gibi türleri salyangozlar rahatlıkla tüketebilir; çünkü metabolizmaları insanlardan farklıdır. Mantarın gümüş kaşıkla veya soğanla pişirildiğinde kararması da zehirli olduğunu göstermez. Bu tamamen mantardaki enzimlerin oksijenle teması sonucu gerçekleşen kimyasal bir reaksiyondur. Kokusu veya tadı güzel olan mantarlar dahi ölümcül toksin barındırabilir; tat testiyle toksin tespiti yapılamaz."
Doğru teşhis laboratuvar incelemesi gerektirir
Türkiye'deki mantar zehirlenmelerine bağlı ölümlerin büyük kısmından sorumlu olan Amanita phalloides (evcikkıran), halüsinojenik etkilere sahip Amanita muscaria (sinek mantarı) ve ciddi sağlık sorunlarına yol açan Omphalotus olearius (yalancı kızılağaç mantarı) gibi türlerin yenilebilir mantarlarla kolayca karıştırılabildiğine dikkat çekildi.
Mantarların doğru teşhisinin mikroskobik inceleme, spor rengi tayini ve kimyasal analizler gerektirdiğini belirten Prof. Dr. Bozkır, "Benim dedem de bunu toplardı" düşüncesiyle hareket edilmemesi gerektiğini kaydetti. Zehirlenme vakalarında tüketilen mantar türünün bilinmemesinin hastanelerdeki tedavi sürecini güçleştirdiğini aktaran Bozkır, doğadan yabani mantar toplamak yerine güvenilir kültür mantarlarının tüketilmesini tavsiye etti.