ANKARA — Yargıtay 10. Ceza Dairesi, polis sorumluluk bölgesinin tamamını kapsayan soyut önleme arama kararıyla elde edilen delillerin hukuka aykırı olduğuna hükmetti. Yüksek Mahkeme, bu gerekçeyle Ağır Ceza Mahkemesi tarafından verilen beraat kararını oy birliğiyle onadı.
Polis sorumluluk bölgesinde yapılan bir uygulamada 2 kişi "uyuşturucu madde ticareti yapmak" iddiasıyla gözaltına alındı. Tutuklanan şüpheliler hakkında Ağır Ceza Mahkemesi'nde dava açıldı ve ilk aşamada sanıkların mahkumiyetine karar verildi.
Bozma Sonrası Beraat Kararı Onandı
Sanık avukatlarının temyiz başvurusunu inceleyen Yargıtay 10. Ceza Dairesi, kolluk kuvvetleri tarafından uygulanan önleme aramasının kapsamına dikkat çekerek mahkumiyet kararını bozdu. Dosyayı yeniden ele alan Ağır Ceza Mahkemesi, bozma sonrası sanıkların beraatine hükmetti.
Cumhuriyet savcısının beraat hükmünü temyiz etmesi üzerine dosya tekrar Yargıtay gündemine geldi. İncelemede, Adli ve Önleme Aramaları Yönetmeliği'nin 20/2-a maddesi hatırlatılarak önleme arama kararında aramanın yapılacağı yer, zaman, sebep, konu ve kapsamın açıkça belirtilmesi gerektiği vurgulandı.
Daire, soyut biçimde "polis sorumluluk bölgesinin tamamını" kapsayan önleme arama kararı verilemeyeceğini ve bu tür bir karara dayanılarak tüm bölgede arama yapılamayacağını belirtti. Bu yöntemle elde edilen delillerin hukuka aykırı olduğu ve hükme esas alınamayacağı gerekçesiyle savcının temyiz itirazları reddedilerek beraat kararı onandı.
Farklı Suçlar İçin Elde Edilen Delillerin Geçerliliği
Kararda, Dairenin 2023 yılında verdiği bir başka emsal içtihada da atıf yapıldı. Buna göre, önleme araması kararının belirli suçlarla sınırlandırılması durumunda, arama sonucunda ulaşılan bulgular yalnızca kararda belirtilen suçlar bakımından delil niteliği taşıyor.
Örneğin, 5607 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu kapsamındaki suçların önlenmesi amacıyla alınan bir arama kararında ele geçirilen uyuşturucu maddelerin, "uyuşturucu madde ticareti suçu" açısından delil vasfı taşımadığı kaydedildi.
Önleme Araması Kararını Kimler Verebilir?
Polis Vazife ve Salahiyet Kanunu uyarınca önleme araması kararı, normal şartlarda kolluk kuvvetlerinin talebi üzerine ilgili Sulh Ceza Hakimi tarafından veriliyor. Hakime ulaşmanın zaman kaybına yol açacağı ve gecikmesinde sakınca bulunan hallerde ise illerde vali, ilçelerde kaymakam onayıyla işlem yapılabiliyor.
Mevzuata göre kolluk amirlerinin veya cumhuriyet savcılarının önleme araması emri verme yetkisi bulunmuyor. Kolluk amirinin sözlü ya da yazılı talimatıyla gerçekleştirilen önleme aramaları hukuka aykırı sayılırken, bu yolla elde edilen deliller yargılamada geçersiz kabul ediliyor. Ayrıca önleme araması kararıyla konutlar ve özel iş yerleri aranamıyor; yetki yalnızca belirli umumi yerler, üstler, araçlar ve eşyalarla sınırlı kalıyor.