10 Soruda Şam-SDG Gerilimi: Nedenler ve Bölgesel Etkiler

Suriye’de Şam yönetimi ile Suriye Demokratik Güçleri (SDG) arasında Halep’te başlayan çatışmalar, ateşkes ve anlaşmalara rağmen sahada tam olarak dinmedi. Ocak ayı sonunda ilan edilen yeni mutabakat, hem ülke içi dengeleri hem de Türkiye ve ABD başta olmak üzere bölgesel aktörlerin tutumunu yeniden gündeme taşıdı. Suriye’de 2024 sonunda Baas rejiminin sona ermesiyle başlayan siyasi geçiş süreci, SDG ile merkezi yönetim arasında karmaşık bir güç mücadelesine dönüştü. Kürtlerin kontrolündeki bölgelerin entegrasyonu, petrol sahaları, IŞİD tutuklularının durumu ve dış aktörlerin pozisyonu, gerilimin ana başlıklarını oluşturuyor. 🌍

1. Halep’te Gerilim Nasıl Başladı? 🏙️

8 Aralık 2024’te Beşar Esad’ın ülkeyi terk etmesiyle geçici yönetim göreve geldi. Ahmed Şara liderliğindeki Şam yönetimi ile SDG arasında Mart 2025’te bir mutabakat sağlandı. Anlaşma, Kürtlerin kontrolündeki bölgelerin yıl sonuna kadar merkezi yönetime devrini ve SDG’nin Suriye ordusuna entegrasyonunu öngörüyordu. Ancak uygulama takviminin net olmaması, Ocak 2026’da Halep’te çatışmaların yeniden alevlenmesine yol açtı.

2. Ateşkes Neden Bozuldu? 🔥

11 Ocak’ta ilan edilen ateşkese rağmen, Suriye ordusunun Fırat’ın batısındaki ilerleyişi sürdü. SDG, ordunun kendilerine tanınan süre dolmadan bölgelere girdiğini savundu. Karşılıklı suçlamalar sahadaki tansiyonu düşürmedi.

3. Kürtlere Yönelik Kararname Ne Getirdi? 📜

Geçici Devlet Başkanı Ahmed Şara, 16 Ocak’ta yayımladığı kararnameyle Kürtleri “Suriye’nin temel unsurlarından biri” olarak tanımladı. Kürtçenin ulusal dil statüsü kazanması, Nevruz’un resmi tatil ilan edilmesi ve vatandaşlık haklarının genişletilmesi, bu adımın öne çıkan maddeleri oldu.

4. 18 Ocak Anlaşmasının Önemi Ne? 🤝

Şam yönetimi ile SDG arasında imzalanan 14 maddelik anlaşma, Rakka ve Deyrizor’un kontrolünün merkezi yönetime geçmesini ve Haseke’de sivil kurumların entegrasyonunu öngördü. Anlaşmada ayrıca, SDG’nin yabancı PKK unsurlarını Suriye dışına çıkarmayı taahhüt etmesi dikkat çekti.

5. Neden Uygulanamadı? ❓

Taraflar 19 Ocak’ta Şam’da bir araya geldi ancak görüşmelerin olumsuz geçtiği basına yansıdı. Hükümet kaynakları, SDG içindeki bazı grupların uzlaşmaz tavrından söz ederken, SDG cephesi “koşulsuz teslim” talebiyle karşı karşıya kaldıklarını savundu.

6. IŞİD Kamplarında Son Durum Ne? 🚨

SDG, El Hol Kampı’ndan çekildiğini açıkladı. BM verilerine göre bu kamplarda yaklaşık 34 bin kişi bulunuyor. Çekilmenin ardından bazı IŞİD mensuplarının kaçtığı, bir kısmının ise yakalandığı bildirildi. Suriye ordusu, kampların kontrolünü devralmaya çalışıyor.

7. Son Mutabakat Ne Diyor? 🕊️

20 Ocak’ta taraflar, Haseke eyaletinin entegrasyonu için dört günlük bir müzakere süresi üzerinde uzlaştı. Şam yönetimi, bu süreçte hükümet güçlerinin Kürt köylerine girmeyeceğini taahhüt etti. SDG ise ateşkese bağlı kalacağını duyurdu.

8. ABD’nin Tavrı Değişti mi? 🇺🇸

ABD’nin Türkiye Büyükelçisi ve Suriye Özel Temsilcisi Tom Barrack, “ABD-SDG ortaklığının varlık nedeni değişti” açıklamasıyla dikkat çekti. Washington, artık merkezi hükümetin IŞİD’le mücadelede sorumluluk üstlenmesini olumlu bir gelişme olarak görüyor.

9. Ankara Ne Diyor? 🇹🇷

Türkiye, SDG’nin omurgasını oluşturan YPG’yi terör örgütü PKK’nın uzantısı olarak tanımlıyor. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Suriye’nin toprak bütünlüğünün korunmasının Türkiye için kritik olduğunu vurguladı. Dışişleri Bakanı Hakan Fidan ise 18 Ocak mutabakatının hayata geçmesini destekledi.

10. Türkiye’deki Süreç Nasıl Etkilendi? ⚖️

Yaşananlar, Türkiye’deki Kürt meselesine ilişkin tartışmaları da yeniden alevlendirdi. Siyasi partiler arasında karşılıklı açıklamalar gelirken, bazı şehirlerde protestolar düzenlendi. TBMM bünyesinde kurulan komisyon ise sürece ilişkin ortak rapor çalışmalarını sürdürüyor.

Öne Çıkan Başlıklar 📊