İSTANBUL — Finans piyasalarında yarım milyon kişinin yaklaşık 830 milyar lirasının akıbetine ilişkin tartışmalar sürerken, krizin reel ekonomi ve istihdam piyasası üzerindeki olası tahribatına yönelik uyarılar artıyor. İktisatçılar ve sendika temsilcileri, piyasadan çekilen likiditenin konkordato, iflas ve istihdam kayıplarını derinleştirebileceğine dikkat çekiyor.
Krizin istihdam ve reel sektöre etkisi ne olacak?
Devrimci İşçi Sendikaları Konfederasyonu (DİSK) Genel Başkanı Arzu Çerkezoğlu, krizin ekonomik aktivitedeki yavaşlamayı hızlandırdığını vurguladı. Yaşanan fon kaybının yalnızca sınırlı bir finansal çevreyle kalmadığını belirten Çerkezoğlu, şunları kaydetti:
"Bu krizin etkileri iddia edildiği gibi ekonominin tedrici bir alanında sınırlı kalmadı. Ödenemeyen borçlar, piyasadan çekilen büyük ölçekli paralar ekonomideki genel yavaşlamayı daha da olumsuz etkiledi. İflas ve konkordato haberleri artıyor, bazı işkollarındaki küçülme kitlesel işsizlik dalgalarına zemin hazırlıyor."
Kamu kaynakları açısından hangi riskler bulunuyor?
Çalışma Ekonomisi Uzmanı Prof. Dr. Aziz Çelik ise denetim eksikliklerinin maliyetinin ilerleyen dönemde bütçe dengeleri ve çalışan hakları üzerinde baskı oluşturabileceğini ifade etti. Kamu maliyesinde oluşabilecek açıkların gerekçe gösterilerek sosyal harcamaların kısılması riskine değinen Çelik, "Denetimler yapılsaydı ve bu fon vurgunu önlenseydi başka alanlara kaynak ayrılabilirdi. Bu durum yarın emeklinin ve emekçinin karşısına yeni bir kaynak sorunu olarak çıkabilir" değerlendirmesinde bulundu.
Ekonomistler, piyasada kaybolan kaynağın büyüklüğüne ilişkin karşılaştırmalara da yer verdi. Yaklaşık 830 milyar liralık tutarın, 17 milyon emekliye kişi başı 48 bin 824 lira veya 7 milyon asgari ücretliye kişi başı 118 bin 571 lira ek gelir yaratabilecek bir hacme denk geldiği hesaplanıyor. Benzer şekilde, söz konusu büyüklüğün Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği'nin (TOBB) açıkladığı 50 milyar liralık reel sektör nefes kredisi paketinin 16 katına ya da 81 ilin tamamında 10,2 milyar liralık yeni sanayi yatırımlarına eşdeğer olduğu belirtiliyor.