MISSOURI — ABD'nin Missouri eyalet mahkemesi, Bayer'in ürettiği glifosat bazlı yabani ot ilacı Roundup'a maruz kalarak Non-Hodgkin lenfoma (NHL) teşhisi konulan on binlerce kişiye tazminat ödenmesini öngören 7,25 milyar dolarlık uzlaşma anlaşmasını nihai olarak onayladı. Yargıç Timothy Boyer, kararında anlaşmanın bütünüyle ve kesin olarak onaylandığını bildirdi.
Anlaşma, halihazırda hastalığa yakalanmış kişilerin yanı sıra geçmişte Roundup'a maruz kalıp gelecekte NHL geliştirecek kişileri de kapsıyor. Davacıların mahkemece atanan baş avukatı Christopher Seeger, kararın ardından yaptığı açıklamada, bunun mağdurların tazminat alabilmesi için kalan tek gerçekçi yol olduğunu vurguladı. Seeger, ABD Yüksek Mahkemesi'nin Haziran ayında Bayer lehine karar vererek eyalet mahkemelerinde "uyarı eksikliği" gerekçesiyle açılan davaların önünü kapattığını hatırlattı.
Tazminat ödemeleri nasıl yapılacak?
Onaylanan uzlaşma kapsamında, NHL teşhisi konulan kişilere 10 bin dolar ile 165 bin dolar arasında değişen tutarlarda ödeme yapılacak. Ödenecek miktar; kişinin ilacı bireysel olarak mı yoksa peyzaj işçiliği gibi mesleki nedenlerle mi kullandığı gibi çeşitli kriterlere göre belirlenecek. Daha önce dava açmamış ancak ilaca maruz kalmış kişiler de ilerleyen yıllarda hastalığa yakalanmaları ve belirli şartları taşımaları halinde tazminat başvurusunda bulunabilecek.
Bayer, ilacın üreticisi ABD'li tarım kimyasalları grubu Monsanto'yu 2018 yılında satın almasından bu yana Roundup bağlantılı binlerce davayı kapatmak için milyarlarca dolar harcadı. Bayer CEO'su Bill Anderson, mahkemenin nihai onayının hem mevcut hem de gelecekteki dava risklerini azaltma stratejisinde belirleyici bir dönüm noktası olduğunu ifade etti.
Glifosat tartışmalarının geçmişi
Dünya Sağlık Örgütü'ne bağlı Uluslararası Kanser Araştırmaları Ajansı, 2015 yılında Roundup'ın ana etken maddesi olan glifosatı "insanlar için muhtemel kanserojen" olarak sınıflandırmıştı. Bayer ise bilimsel çalışmaların ve düzenleyici kurum onaylarının ürünün güvenli olduğunu gösterdiğini savunuyor.
Ancak geçen yıl, Roundup'ın ciddi bir sağlık riski oluşturmadığını öne süren ve yıllardır referans gösterilen etkili bir bilimsel çalışma, mevcut kanserojenlik verilerinin dışarıda bırakılması ve Monsanto çalışanlarının gizli katkıları gibi ciddi usulsüzlükler gerekçesiyle yayından kaldırılmıştı. 1970'lerde piyasaya sürülen glifosatın kullanımı, özellikle Fransa başta olmak üzere pek çok ülkede kısıtlanmış veya yasaklanmıştı. Bayer de artan davalar nedeniyle 2023 yılında ABD'de bireysel kullanım amaçlı Roundup satışını aşamalı olarak sonlandıracağını açıklamıştı.

