İZMİR — İzmir Körfezi'nde deniz ulaşımının 150 yıllık köklü geçmişinde kritik bir dönüm noktasını simgeleyen tarihi filonun hikâyesi güncelliğini koruyor. Cumhuriyet'in ilanının ardından kentin deniz taşımacılığını modernleştirmek amacıyla 1938 yılında Almanya'da inşa edilen Sur ve Efes vapurları, bizzat Mustafa Kemal Atatürk tarafından isimlendirilerek sefere başlamıştı.
İzmir'de vapur işletmeciliğinin kurumsal temelleri, 1884 yılında kurulan İzmir Hamidiye Vapur İşletmesi ile atıldı. Şehir içi ulaşımın Konak, Karşıyaka, Alsancak ve Bostanlı hatlarında yoğunlaşmasıyla birlikte filoya yeni nesil deniz araçlarının katılması zorunlu hale geldi. Bu kapsamda tasarlanan Sur ve Efes ikizleri, körfezin simge gemileri arasında yer aldı.
Kardeş Gemiler ve Tasarım Farkları
1938 yapımı ilk iki geminin ardından, benzer bir mimari planla 1954 yılında yine Almanya'da Selçuk ve Bergama vapurları üretilerek sefere verildi. Ancak yeni gemilerde bazı yapısal modifikasyonlara gidildi. Sur ve Efes modellerinde bulunan ikinci kat ön güverte tasarımı kaldırılırken, silindir biçimli klasik bacaların yerini kavisli bacalar aldı. Bu karakteristik kavisli baca silueti, Denizcilik Bankası'nın dönemsel kumbaralarına ve logolarına da ilham kaynağı oldu.
Üç Vapur Emekliye Ayrıldı Bergama Denizde Kaldı
On yıllar boyunca yüz binlerce yolcuyu iki yaka arasında taşıyan filodan Sur, Efes ve Selçuk vapurları, 1980'li yılların sonuna doğru ekonomik ömürlerini tamamlayarak kademeli biçimde hizmetten çekildi.
Filonun son temsilcisi olan Bergama vapuru ise farklı bir kader izledi. 1985 yılında Alaybey Tersanesi'nde kapsamlı revizyondan geçen gemi, 2001 yılında gerçekleştirilen restorasyon çalışmalarıyla baştan aşağı yenilendi. Günümüzde İZDENİZ bünyesinde korunan tarihi Bergama vapuru, körfez sularında nostaljik ve tarifeli seferlerini sürdürmeye devam ediyor.