Bilim

CERN'de 40 Yıllık Bekleyiş Bitti: 10 Milyarda Bir Bozunum Yakalandı

CERN'deki LHCb deneyinde 10 milyarda bir gerçekleşen parçacık bozunumuna ilişkin ilk doğrudan kanıtlar elde edildi.

CERN'de 40 Yıllık Bekleyiş Bitti: 10 Milyarda Bir Bozunum Yakalandı - Dosya Haber
🎙️ Haberi Sesli Dinle:

CENEVRE — Avrupa Nükleer Araştırma Merkezi (CERN) fizikçileri, Büyük Hadron Çarpıştırıcısı'nda (LHC) yenilenen dedektör sistemleriyle 40 yılı aşkın süredir beklenen kritik bir sonuca ulaştı. Saniyenin trilyonda biri kadar kısa sürede gerçekleştiği için bugüne kadar gözlemlenemeyen "Bd'den mü-mü'ye" (Bd to mu mu) adlı parçacık bozunumuna ilişkin ilk doğrudan kanıtlar kayıtlara geçti.

Manchester Üniversitesi araştırmacılarının öncü teknoloji katkılarıyla yenilenen LHCb deneyinde, "güzellik kuarkı" içeren parçacıkların yüksek enerjili çarpışmalar sırasındaki dönüşümleri incelendi. Her 10 milyar güzellik parçacığından yalnızca birinin iki müona dönüştüğü bu nadir süreçte 3,2 sigma istatistiksel anlamlılık yakalandı.

32 Sigma Ne Anlama Geliyor?

LHCb iş birliğine liderlik eden Profesör Chris Parkes, parçacık fiziğinde kesin keşif ilanı için 5 sigma sınırının arandığını hatırlatarak, 3,2 sigmalık sonucun güçlü bir bilimsel kanıt niteliği taşıdığını vurguladı. Parkes, bu olayın gerçekleşme olasılığını "ilk denemede Dünya üzerindeki milyarlarca insan arasından tek bir doğru kişiyi bulmaya" benzetti.

Yeni Dedektör ve Zeptoverse Ölçeği

Bu nadir olayın yakalanmasında İngiliz araştırmacılar ve 90 teknoloji şirketinin ortaklığıyla geliştirilen "Vertex Locator" adlı silikon piksel dedektörü belirleyici rol oynadı. Çarpıştırıcıdaki parçacık demetlerinden yalnızca 5 milimetre uzağa yerleştirilen dedektör, parçacıkların doğduğu ve bozunduğu noktaları milimetrenin binde biri hassasiyetle haritalandırdı.

Veri toplama hızı 5 kat artırılan sistem sayesinde fizikçiler, metrenin trilyonda birinin milyarda biri ölçeğindeki "Zeptoverse" boyutlarında doğa yasalarını inceleme imkânı buldu. LHCb Fizik Koordinatör Yardımcısı Profesör Conor Fitzpatrick, mevcut ölçümlerin Standart Model ile uyumlu göründüğünü ancak 2030'ların başına kadar toplanacak yeni verilerin çok daha hassas hesaplamalara olanak tanıyacağını belirtti. Uzmanlar, bozunum oranlarında tespit edilecek en küçük bir sapmanın dahi karanlık madde gibi kozmik gizemleri çözecek yeni bir fiziğin varlığını kanıtlayabileceğini ifade ediyor.

Kaynak:Cumhuriyet

İlgili Haberler