Bilim

James Webb, Andromeda'daki nadir yıldız birleşmesini görüntüledi

Güneş'ten 18 bin kat parlak bir süperdevle küçük bir yıldızın çarpışması, patlamanın zirvesinden 47 gün sonra teleskopla kayda geçti.

James Webb, Andromeda'daki nadir yıldız birleşmesini görüntüledi - Dosya Haber
🎙️ Haberi Sesli Dinle:

DIŞ HABERLER — Gökbilimciler, komşu galaksi Andromeda'nın dış kesimlerinde nadir görülen bir yıldız birleşmesine tanıklık etti. Küçük bir yıldızın, Güneş'ten 18 bin kat daha parlak bir süperdevin içine sarmal çizerek girmesiyle başlayan süreç şiddetli bir patlamayla sonuçlandı. NASA'nın James Webb Uzay Teleskobu, patlamanın zirvesinden yalnızca 47 gün sonra oluşan kalıntıları gözlemleyerek bu tür bir olayın bugüne kadarki en erken takibini gerçekleştirdi.

İki yıldız nasıl birleşti?

Araştırmacıların Bao (resmi adıyla AT 2025abao) adını verdiği sistemde, iki yıldız binlerce yıl boyunca birbirinin etrafında döndü. Ancak küçük yıldızın büyük yıldızın dış atmosferine sürtünmeye başlamasıyla süreç hızlandı ve ikili yalnızca 7 yörünge turunun ardından birleşti.

Bilgisayar simülasyonları ve gözlemlere göre Büyük Bao, birleşme öncesinde Güneş'in yaklaşık 7 katı kütleye, 350 katı yarıçapa ve 18 bin katı parlaklığa sahip bir süperdevdi. Küçük Bao'nun kütlesinin ise Güneş'in yaklaşık yüzde 70'i kadar olduğu hesaplandı. Devin dış gaz katmanlarında ilerlerken sürtünme nedeniyle yörünge enerjisini kaybeden küçük yıldız, merkeze doğru çekilerek çekirdekle birleşti. Çalışmanın ortak yazarlarından Kishalay De, bu son karşılaşmayı "yaşayan bir yıldızın içinde bir bombanın patlamasına" benzetti.

Gözlem süreci nasıl işledi?

Columbia Üniversitesinden Viraj Karambelkar, yıldız birleşmelerinin önceden tahmin edilmesinin zorluğu nedeniyle gerçek zamanlı izlenmesinin son derece güç olduğunu vurguladı. Sistemdeki olağan dışı parlaklık değişimleri ilk olarak Şubat 2023'te NASA'nın emekliye ayrılan NEOWISE teleskobunun arşiv verilerinde fark edildi. Eylül 2024'ten itibaren WINTER gözlemleri toz salımını ve parlaklık artışını kaydederken, NASA'nın SPHEREx teleskobu Temmuz 2025'te görünür ışıkta hızlı sönümlemeye karşılık kızılötesinde parlaklık artışını saptadı.

17 Ekim 2025'te Zwicky Transient Facility parlaklık ve sıcaklıktaki ani sıçramayla patlamayı tespit etti. Bunu kasım ayında Swift ve Gemini North gözlemleri, 24 Aralık 2025'te ise James Webb'in orta kızılötesi ölçümleri izledi. Araştırmacılar, birleşmenin ardından ortaya çıkan yıldızın nihai iç yapısının ve kütle dağılımının ilerideki gözlemlerle netleşeceğini belirtiyor. NASA'nın yeni fırlatılan Nancy Grace Roman Uzay Teleskobu'nun da geniş taramalarıyla benzer kozmik olaylara dair çok daha fazla veri sunması bekleniyor.

Kaynak:Evrensel

İlgili Haberler