İSTANBUL — Çocukluk döneminde ebeveynler ve yakın çevre tarafından dile getirilen bazı olumsuz ifadelerin, bireyin yetişkinlikteki özgüvenini ve sosyal ilişkilerini doğrudan etkilediği bildirildi. Uzman psikologlar, her olumsuz cümlenin travma yaratmayacağını ancak süreklilik kazanan aşağılayıcı, suçlayıcı ve kıyaslayıcı sözlerin çocukların kendilik algısında derin yaralar açtığına dikkat çekiyor.
Kıyaslama ve etiketleme özgüveni yıkıyor
Uzmanlar, "Senden hiçbir şey olmaz" veya "Sen beceriksizsin" gibi ifadelerin doğrudan çocuğun kişiliğini hedef aldığını vurguluyor. Yapılan bir hatanın davranış bazında eleştirilmesi ile çocuğun yetersiz olarak etiketlenmesi arasında büyük bir fark bulunuyor. Sürekli yetersizlik hissiyle büyüyen çocukların, yetişkinlikte yeni adımlar atmaktan korktuğu, hata yapma kaygısıyla kendi potansiyellerini sınırlandırdığı belirtiliyor.
Kardeşlerle ya da akranlarla yapılan kıyaslamalar da çocuğun kendini olduğu gibi kabul etmesini engelliyor. "Neden kardeşin gibi olamıyorsun?" tarzı yaklaşımlar, çocukta sadece başarılı olursa sevileceği inancını pekiştirerek ileriki yaşlarda aşırı onaylanma ihtiyacı ve yıpratıcı bir rekabet duygusu doğuruyor.
Duyguların küçümsenmesi bastırılmış öfkeye yol açıyor
Çocukların üzüntü ve korkularına verilen "Ağlama, bunda büyütecek ne var?" tepkisi ise duyguların bastırılmasına zemin hazırlıyor. Yaşadığı hisleri küçümsenen çocuk, zamanla duygularını paylaşmaktan çekiniyor ve yardım istemeyi bir zayıflık olarak kodluyor. Bu durum, yetişkinlikte duygusal kopukluk ve yakın ilişkilerde sağlıklı iletişim kuramama sorunlarını beraberinde getiriyor.
Psikologlar, ailelerin çocukların duygularını kabul etmelerinin her istediklerini yapmak anlamına gelmediğini hatırlatıyor. Uzmanlara göre, çocukların hislerini anlamaya yönelik empatik bir yaklaşım sergilemek, sağlıklı bir ruhsal gelişimin temelini oluşturuyor.