DIŞ HABERLER — İnsan zihninin ve varoluşun en büyük gizemlerinden biri kabul edilen bilincin kaynağına ilişkin nörobilim dünyasındaki yerleşik kabulleri sarsan yeni bir araştırma yayımlandı.
Harvard Tıp Fakültesi ve Kudüs İbrani Üniversitesi araştırmacılarının imzasını taşıyan ve The Neuroscientist dergisinde yer alan çalışmaya göre bilim insanları, benlik duygusunu ve farkındalık hissini uzun süredir beynin yanlış bölgesinde arıyor olabilir. Geleneksel nörobilim, öznel deneyimlerin beynin dış yüzeyini kaplayan kıvrımlı serebral korteksten (beyin kabuğu) kaynaklandığını öne sürerken, yeni teori temel farkındalığın çok daha derinde şekillendiğini gösteriyor.
Bilincin kaynağı neden beyin kabuğunda aranmıyor?
Nörobilimciler Marshall Devor ve Mark Baron, teorilerini destekleyen en somut biyolojik ipucunun acı duyusu olduğunu belirtiyor. Görme, işitme ve koku alma gibi duyuların beyin kabuğunda doğrudan karşılığı saptanabilirken, acı deneyiminin kortekste net bir merkezinin bulunmadığı biliniyor.
Korteks elektriksel olarak uyarıldığında deneklerde hayali ışıklar veya sesler oluşturulabilirken doğrudan acı hissi tetiklenemiyor. Tehlikenin bilişsel olarak tespiti ile acının öznel olarak hissedilmesinin birbirinden tamamen farklı süreçler olduğuna işaret eden uzmanlar, acı ve ona eşlik eden ilkel farkındalığın korteks tarafından değil, beynin en eski katmanları tarafından üretildiğini vurguluyor.
Beyin sapı varlık hissini nasıl üretiyor?
Araştırmacılar, bilincin temelini oluşturan varlık hissinin, beynin tabanında yer alan ve omurilikle bağlantıyı sağlayan "beyin sapı" bölgesinden kaynaklandığını savunuyor. Sürüngenlerden memelilere kadar tüm omurgalılarda korunan bu evrimsel yapı; solunum, kan dolaşımı, kalp atışı ve uyanıklık gibi hayati mekanizmaları yönetiyor.
Devor ve Baron’un geliştirdiği modele göre beyin sapı zihne "var olma" hissini ve öznel derinliği kazandırırken, gelişmiş beyin kabuğu bu hissin içini duyusal veriler ve bilgilerle dolduruyor. Nörobilimciler, serebral korteksi ağır hasar görmüş çocukların ya da korteksi bulunmayan hayvanların da acıya, sevince ve çevreye karşı bilinçli tepkiler verebildiğini hatırlatarak, temel benlik hissinin karmaşık bir beyin kabuğuna bağımlı olmadığını ifade ediyor.