ANTALYA — Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi’nin (UNFCCC) 31. Taraflar Konferansı (COP31) kapsamında, okyanus temelli iklim eylemlerini hızlandırmak ve finansmana erişimi iyileştirmek amacıyla “Antalya Okyanus ve Denizler Mutabakatı” yayımlandı. “Okyanus, Denizler, Doğa ve Arazi Kullanımı — Rio Sinerjisi” temasıyla süren konferansta hayata geçirilen belge, Akdeniz kıyılarında düzenlenen ilk BM iklim zirvesi olması bakımından bölgesel sorunlara dikkat çekiyor.
Mutabakat; İstanbul Okyanus ve Denizler Çalıştayı, Trabzon Üst Düzey Etkinliği, BM Genel Kurulu’ndaki Okyanus Çözümleri Diyaloğu ve Tuvalu ile Fiji’de gerçekleştirilen Pasifik Pre-COP toplantılarını birbirine bağlayan Mavi Ağ çerçevesinde hazırlandı. Paris Anlaşması doğrultusunda küresel sıcaklık artışını sanayileşme öncesi döneme kıyasla 1,5°C ile sınırlandırma hedefini esas alan metin, yeni yükümlülükler oluşturmadan mevcut girişimler arasında eşgüdüm ve iş birliği sağlamayı amaçlıyor.
Akdeniz İklim Sıcak Noktası ve İstanbuldaki Bölgesel Merkez
Metinde Akdeniz; sıcak hava dalgaları, orman yangınları, kuraklık ve sellerin gıda güvenliğini, biyolojik çeşitliliği ve kıyı dirençliliğini tehdit ettiği bir iklim değişikliği sıcak noktası olarak tanımlandı. Akdeniz ülkeleri arasında bölgesel diyaloğun artırılması çağrısı yapılırken, UNEP Akdeniz Eylem Planı (UNEP/MAP) ve Barselona Sözleşmesi çerçevesinde İstanbul’da İklim Değişikliği Bölgesel Faaliyet Merkezinin (CC/RAC) kurulması, Türkiye’nin bölgesel iş birliğine önemli bir katkısı olarak kabul edildi.
Avustralya’nın Müzakereler Başkanı sıfatıyla yürüttüğü çalışmaları ve COP31 Pasifik Ortaklığını da yansıtan mutabakatta; deniz kirliliği, okyanus ısınması, asitlenme ve oksijen azalmasının ekosistem sağlığını bozduğu vurgulandı. Deniz seviyesi yükselmesinin özellikle gelişmekte olan küçük ada devletleri (SIDS) ve şüpheli kıyı toplulukları üzerinde ağır sonuçlar doğurduğu belirtilerek, taraflar Ulusal Katkı Taahhütleri (NDC) ile Ulusal Uyum Planlarında (NAP) okyanus dirençliliğini güçlendirmeye davet edildi.
2030a Kadar Deniz Alanlarının Yüzde 30unu Koruma Hedefi
Karbon depolama kapasitesinin artırılması için mangrov ormanları, deniz çayırları, kıyı sulak alanları ve mercan resiflerinin restore edilmesi gerektiği kaydedildi. Bu doğrultuda, Kunming-Montreal Küresel Biyolojik Çeşitlilik Çerçevesi’nin “30x30” hedefi kapsamında 2030 yılına kadar kıyı ve deniz alanlarının en az yüzde 30’unun koruma altına alınması teyit edildi. Ayrıca sürdürülebilir balıkçılık, deniz üstü yenilenebilir enerji ve kıyı faaliyetlerinde elektrifikasyon tedbirlerine işaret edildi.
Etkili iklim eylemi için erken uyarı sistemlerinin ve sürekli okyanus gözlemlerinin gelişmekte olan ülkelerde güçlendirilmesi istendi. Hakkaniyetli finansmana erişim amacıyla COP31 Başkanlığı ve BM Kalkınma Programı (UNDP) iş birliğiyle geliştirilen İklim Uygulama Köprüsü üzerinden finans kuruluşları ile uygulayıcı ortaklar arasındaki bağların artırılması hedefleniyor.

