Diyanet Atatürk'ü Yine Anmadı! 29 Ekim Sessizliği

ANKARA – 24 Ekim 2026. Diyanet İşleri Başkanlığı'nın 29 Ekim Cumhuriyet Bayramı öncesinde hazırladığı son cuma hutbesi, yeni bir tartışmanın odağına yerleşti. Türkiye genelindeki camilerde 23 Ekim Cuma günü okunan hutbede, Cumhuriyet'in kurucusu Mustafa Kemal Atatürk'ün adı geçmedi. Cumhuriyet Bayramı'na da değinilmeyen metinde aile ilişkileri ve çocukların yetiştirilmesinde ebeveynlerin sorumlulukları ele alındı.

🇹🇷 Cumhuriyet'in 103. kuruluş yıl dönümüne yalnızca altı gün kala yayımlanan hutbede Atatürk'ün anılmaması dikkat çekti. Diyanet'in milli bayramlar öncesindeki hutbe tercihleri, geçmiş yıllarda da siyasi ve toplumsal tartışmalara neden olmuştu. Son hutbe, kamu kurumlarının Cumhuriyet'in kuruluşuna ve tarihsel mirasına yaklaşımı konusundaki soruları yeniden gündeme taşıdı.

🔴 Diyanet'in Cuma Hutbesinde Atatürk Neden Yok?

Diyanet İşleri Başkanlığı tarafından hazırlanan haftalık cuma hutbesinde bu kez aile kurumunun toplumsal önemine odaklanıldı. Anne ve babaların çocuklarına karşı sorumlulukları, aile içindeki sevgi ve saygı ilişkileri ile manevi değerler işlendi. Çocukların sağlıklı bir aile ortamında yetiştirilmesinin önemine dikkat çekildi.

Hutbenin temel mesajında aile bağlarının güçlendirilmesi ve ebeveynlerin çocuklarına örnek olması gerektiği vurgulandı. Ancak 29 Ekim Cumhuriyet Bayramı öncesindeki son cuma hutbesinde Cumhuriyet'in kuruluşuna ilişkin herhangi bir değerlendirmeye yer verilmedi. Mustafa Kemal Atatürk'ün isminin de bulunmaması, metnin içeriğine yönelik eleştirilerin temelini oluşturdu.

Diyanet'in hutbelerde hangi konulara öncelik verdiği, kurumun din hizmetleri kapsamındaki görev ve yetkileriyle bağlantılı bulunuyor. Bununla birlikte milli bayramlar öncesinde tarihsel olaylara ve Cumhuriyet'in kurucularına yer verilmesi yönünde toplumsal beklentiler de bulunuyor. Bu nedenle hutbenin konusu kadar, hangi tarihsel gelişmelerin dışarıda bırakıldığı da tartışılıyor.

24 Ekim 2026 itibarıyla Atatürk'ün hutbede neden anılmadığına ilişkin özel bir gerekçe kamuoyuna yansımış değil. Bu nedenle söz konusu tercihin kasıtlı bir dışlama olup olmadığı konusunda kesin hükme varılamıyor. Ancak benzer tartışmaların geçmiş yıllarda da yaşanmış olması, Diyanet'in hutbe politikasını yeniden gündeme getiriyor.

⚖️ Diyanet'in Atatürk Tartışması Yeni Değil

Diyanet İşleri Başkanlığı'nın milli bayramlar ve anma günleri öncesinde yayımladığı hutbeler, geçmişte de eleştirilerin konusu oldu. Özellikle 29 Ekim Cumhuriyet Bayramı, 30 Ağustos Zafer Bayramı ve 10 Kasım Atatürk'ü Anma Günü çevresindeki hutbeler tartışıldı. Atatürk'ün adının metinlerde yer almaması, zaman zaman Türkiye Büyük Millet Meclisi'ne taşındı.

Bu tartışmaların dikkat çekici örneklerinden biri 2004 yılında yaşandı. Dönemin CHP Ordu Milletvekili Sami Tandoğdu, Meclis Camii'nde okunan cuma hutbesine ilişkin soru önergesi verdi. Tandoğdu, 27 Ağustos 2004 tarihinde okunan hutbenin 30 Ağustos'la ilgili bölümünde Atatürk'ün neden anılmadığını sordu.

Dönemin Devlet Bakanı Mehmet Aydın, önergeye verdiği yanıtta hutbenin hazırlanan tam metninde Atatürk'ün adının bulunduğunu açıkladı. Ancak Meclis Camii'ndeki uygulamada metnin kısaltıldığını belirtti. Aydın'ın açıklamasına göre hutbenin bazı bölümleri, Meclis çalışmalarının yoğunluğu gerekçesiyle okunmamıştı.

Aydın, söz konusu uygulamanın münferit olduğunu belirterek yaşanan durumu uygun bulmadıklarını ifade etti. Bu açıklama, geçmişteki olayın merkezî hutbe metninden değil, yerel uygulamadan kaynaklandığını ortaya koyuyordu. 2026 yılındaki tartışmada ise Atatürk'ün adının hazırlanan hutbe metninde bulunmaması dikkat çekiyor.

📜 2004'ten 2026'ya Değişmeyen Tartışma

Diyanet'in hutbelerine yönelik eleştiriler, yalnızca son haftanın gündemiyle sınırlı değil. Yaklaşık 22 yıl önce Meclis'e taşınan benzer bir konu, Cumhuriyet'in 103. yıl dönümü öncesinde yeniden tartışılıyor. Ancak iki olayın gerekçeleri ve metinlerin hazırlanma süreçleri birbirinden farklılık gösteriyor.

📌 Geçmişteki tartışmalar, Diyanet'in hutbelerinin yalnızca dini içerikleri nedeniyle değerlendirilmediğini gösteriyor. Kurumun toplumsal hafızaya, milli bayramlara ve ortak tarihsel değerlere yaklaşımı da kamuoyunda önem taşıyor. Özellikle Cumhuriyet'in kuruluş yıl dönümlerinde yayımlanan mesajlar, bu açıdan daha fazla dikkat çekiyor.

🇹🇷 Cumhuriyet'in 103. Yılında Diyanet'in Tercihi Tartışılıyor

29 Ekim 1923 tarihinde Cumhuriyet'in ilan edilmesi, Türkiye'nin yönetim biçiminde tarihsel bir dönüşümün başlangıcı oldu. Mustafa Kemal Atatürk'ün öncülüğünde gerçekleştirilen bu değişim, modern Türkiye'nin siyasi ve hukuki yapısını şekillendirdi. Cumhuriyet'in kuruluş yıl dönümü, her yıl ülke genelinde resmî törenler ve çeşitli etkinliklerle kutlanıyor.

Diyanet İşleri Başkanlığı ise Cumhuriyet'in ilanından sonra kurulan kamu kurumları arasında yer alıyor. 3 Mart 1924 tarihinde 429 sayılı Kanun'la kurulan Diyanet, din hizmetlerinin yürütülmesi amacıyla oluşturuldu. Bu tarihsel bağ, kurumun Cumhuriyet'in kuruluş sürecine yaklaşımına ilişkin tartışmalarda önem taşıyor.

Diyanet'in görevleri, Anayasa'nın 136. maddesi ve ilgili mevzuat çerçevesinde düzenleniyor. Anayasa, kurumun laiklik ilkesi doğrultusunda ve siyasi görüşlerin dışında görev yapmasını öngörüyor. Ayrıca milletçe dayanışma ve bütünleşmeyi amaç edinmesi gerektiği hükme bağlanıyor.

Bu anayasal çerçeve, kurumun kamu hizmeti niteliğiyle birlikte değerlendirilmesini gerektiriyor. Bununla birlikte mevzuatta her milli bayram öncesindeki hutbede belirli isimlerin anılmasını zorunlu kılan genel bir hüküm bulunmuyor. Dolayısıyla Atatürk'ün anılmaması hakkındaki eleştiriler ile doğrudan hukuka aykırılık iddiası birbirinden ayrı değerlendirilmeli.

🔎 Hutbelerde Atatürk'ün Anılmaması Ne Anlama Geliyor?

Diyanet'in haftalık hutbeleri, milyonlarca kişiye aynı anda ulaşabilen önemli kamusal iletişim araçları arasında bulunuyor. Bu nedenle hutbelerde işlenen konular, dini bilgilendirmenin yanında toplumsal gündem açısından da önem taşıyor. Milli bayramların bu metinlerde nasıl ele alındığı, farklı kesimlerin beklentileriyle bağlantılı olarak tartışılıyor.

23 Ekim 2026 tarihli hutbede aile değerlerinin öne çıkarılması, kendi başına Cumhuriyet'in tarihsel önemini reddeden bir açıklama oluşturmuyor. Ancak Cumhuriyet Bayramı öncesindeki son cuma hutbesinde Atatürk'e ve Cumhuriyet'e değinilmemesi, kurumun tercihlerini sorgulayan eleştirilere neden oluyor. Tartışmanın merkezinde, Diyanet'in tarihsel anma günlerine yaklaşımında nasıl bir ölçüt izlediği sorusu bulunuyor.

Geçmişteki benzer olayların TBMM gündemine taşınmış olması, konunun uzun süredir kamuoyunda karşılık bulduğunu gösteriyor. Diyanet'in hutbe içeriklerini belirlerken izlediği ilkelerin açıklanması, bu tartışmaların daha somut bilgiler üzerinden yürütülmesine katkı sağlayabilir. Kurumun farklı tarihlerde yayımladığı hutbelerin karşılaştırılması da değerlendirmelerin doğruluğunu güçlendirebilir.

📢 Gözler Diyanet'in 29 Ekim Mesajında

Cumhuriyet'in 103. kuruluş yıl dönümüne günler kala, Diyanet'in son cuma hutbesi yeni soruları beraberinde getirdi. Atatürk'ün ve Cumhuriyet Bayramı'nın anılmaması, geçmiş yıllardaki tartışmaların yeniden gündeme gelmesine yol açtı. Kurumun bu tercihe ilişkin kamuoyuna ayrıca bir açıklama yapıp yapmayacağı henüz bilinmiyor.

Diyanet İşleri Başkanlığı'nın 29 Ekim Cumhuriyet Bayramı dolayısıyla yayımlayabileceği mesajlar ve resmî açıklamalar yakından takip edilecek. Atatürk'ün hutbelerde anılmasına ilişkin tartışmaların ise milli bayramlar ve anma günlerinde yeniden gündeme gelmesi mümkün görünüyor. Önümüzdeki süreçte kurumun hutbe içeriklerine ilişkin açıklamaları, tartışmanın nasıl şekilleneceği açısından belirleyici olacak.