DIŞ HABERLER — Üreme sağlığında biyolojik saatin yalnızca kadınlar için geriye doğru işlediğine yönelik yaygın kanaat, uluslararası tıp dünyasında yürütülen yeni bir bilimsel çalışmayla sarsıldı. Journal of Molecular Cell Biology dergisinde yayımlanan araştırma, testislerin hücresel yaşlanma sürecini doğrudan yöneten ve hızlandıran kilit bir proteini gün yüzüne çıkardı.
Araştırma ekibi, 23 ile 30 yaş arasındaki genç donörler ile 62 ve 91 yaşlarındaki ileri yaş donörlerden alınan testis dokularındaki 10 binin üzerindeki hücre çekirdeğini hücresel düzeyde inceledi. İncelemeler sonucunda, sperm üretimini destekleyen "Sertoli" hücreleri ile testosteron hormonu salgılayan "Leydig" hücreleri arasındaki biyolojik iletişim ağının yaş ilerledikçe zayıfladığı saptandı. İleri yaştaki dokularda Leydig hücrelerinin hormon salgılama süreçlerindeki etkileşiminin gerilediği, Sertoli hücrelerinin ise bağışıklık sistemiyle olan uyumunun bozulduğu ve bu durumun hücre yenilenmesini engelleyerek sperm gelişimini olumsuz etkilediği belirlendi.
Yaşlanmayı tetikleyen WLS proteini belirlendi
Çalışmanın en dikkat çekici bulgusu, yaşlı testis dokularındaki Sertoli hücrelerinde yoğun miktarda saptanan "WLS" adlı protein oldu. Laboratuvar ortamında kültürlenen hücrelerde WLS geninin ifadesi artırıldığında hücresel yaşlanma belirtilerinin hızlandığı gözlendi. Hücre canlılığını ve kök hücre yenilenmesini kontrol eden Wnt sinyal yolunun merkezinde bulunan WLS proteininin, yalnızca yaşlanmanın bir işareti olmadığı; süreci doğrudan tetikleyen biyolojik bir etken olduğu tespit edildi.
Erkeklerde sperm üreten kök hücreler yaşam boyu varlığını sürdürse de özellikle 45 yaş sonrasında sperm kalitesi ve DNA bütünlüğünde belirgin düşüş kaydediliyor. Melbourne Üniversitesi'nden Prof. Moira O'Bryan liderliğindeki uluslararası tıp konsorsiyumu, erkek kısırlığının sıklıkla "sebebi açıklanamayan" kategorisinde değerlendirilmesi sebebiyle tüp bebek gibi yıpratıcı tedavi yükünü kadınların üstlendiğini vurguluyor. Erkek biyolojik saatinin hücresel mekanizmasının deşifre edilmesinin, hedefe yönelik yeni tedavilerin önünü açması bekleniyor.