LONDRA — Avrupa Uzay Ajansı'nın (ESA) evrenin şimdiye kadarki en kapsamlı 3 boyutlu haritasını çıkarmak amacıyla Temmuz 2023'te uzaya fırlattığı Euclid Uzay Teleskobu, ilk büyük veri setini araştırmacıların erişimine açtı. Görevin ilk kapsamlı verileri doğrultusunda 900 milyondan fazla galaksi ve 60 milyonu aşkın olası kuasar yüksek çözünürlükle haritalandırıldı.
Gökyüzünün üçte birini tarayarak kozmosun 10 milyar yıllık geçmişini aydınlatmayı amaçlayan görev, evrenin yaklaşık yüzde 95'ini oluşturduğu tahmin edilen karanlık madde ve karanlık enerjinin gizemini çözmeyi hedefliyor. Edinburgh Üniversitesi'nden Prof. Andy Taylor, Euclid'in Hubble gibi teleskoplara kıyasla hem yüksek çözünürlüğü koruduğunu hem de evrenin çok daha geniş alanlarını aynı anda görüntüleyebildiğini belirtti.
Karanlık maddenin izleri kütle çekimsel merceklemede aranıyor
Euclid'in toplam görev alanının yaklaşık yüzde 14'ünü kapsayan yeni veri seti, merkezlerindeki süper kütleli kara deliklerle parlayan kuasarların yanı sıra çok sayıda güçlü kütle çekimsel merceklenme örneğini de ortaya koydu.
Öndeki bir galaksinin kütle çekimiyle arkadaki gök cisminin ışığını büküp büyüterek yaylar ve halkalar oluşturması prensibine dayanan kütle çekimsel merceklenme, karanlık maddenin dağılımını belirlemede kritik rol oynuyor. Bilim insanları, bu detaylı gözlemler sayesinde karanlık maddenin doğasına ilişkin öne sürülen farklı fizik teorilerini doğrudan test etme imkânı bulacak.