DIŞ HABERLER — İsveç’teki Karolinska Enstitüsü tarafından yürütülen ve tıp dergisi Neurology’de yayımlanan bilimsel çalışma, üreme yıllarında maruz kalınan östrojen hormonunun ilerleyen yaşlarda beyin damar sağlığı üzerindeki koruyucu etkisini ortaya çıkardı.
Bilim insanları, 1944 doğumlu 352 kadının 70 ve 75 yaşlarındaki yüksek çözünürlüklü beyin manyetik rezonans (MR) taramalarını inceledi. Çalışmada, kadınların üreme süresinin uzadığı her ek yıl için 70 yaşında küçük damar hastalığı belirtisi görülme riskinin yüzde 8 oranında azaldığı belirlendi. Araştırmacılar, bu koruyucu tablonun temel belirleyicisinin erken yaşta adet görmekten ziyade, menopoza daha geç yaşta girmek olduğunu tespit etti.
Genetik Risk Taşıyanlarda Dikkat Çeken Koruma
Menopoz evresinde hormon replasman tedavisi alan veya geçmişte doğum kontrol hapı kullanan kadınların beyin taramalarında; beyaz madde harabiyeti, mikro kanamalar ve doku boşlukları gibi kılcal damar hasarlarının belirgin ölçüde daha az görüldüğü kaydedildi.
Araştırmanın en çarpıcı bulgusu ise Alzheimer riskini artıran "APOE-ε4" genetik varyantını taşıyan kadınlarda saptandı. Hormon tedavisinin, bu genetik yatkınlığa sahip kadınlarda beynin Alzheimer hastalığına karşı en duyarlı bölgelerindeki kortikal kalınlığı koruduğu belirlendi. Söz konusu koruyucu kalınlaşma etkisine gen varyantını taşımayan bireylerde rastlanmadı.
Uzmanlardan İhtiyatlı Değerlendirme Uyarısı
Çalışmanın yazarlarından Yale Üniversitesi nörobilimcisi Giulia Lorenzon, sonuçların henüz gözlemsel düzeyde olduğuna dikkat çekerek doğrudan sebep-sonuç ilişkisi kurulamayacağını belirtti. Lorenzon, mevcut verilerin koruyucu hekimlik adına kadınlara gelişigüzel hormon tedavisi önermek için bir dayanak oluşturmadığını ve sürecin çevresel etkenlerle birlikte ele alınması gerektiğini kaydetti.
Uzmanlar, kadınlarda bunama ve Alzheimer vakalarının erkeklere kıyasla daha yaygın görülmesi nedeniyle, östrojenin beyin damarları üzerindeki uzun vadeli moleküler etkilerini araştırmayı sürdürecek.