İsveç’ten Göçmene 36 Bin Dolar: Teklif Neden Tutmadı?

🌍 Stockholm’de 9 Eylül 2026 itibarıyla göç politikası, 13 Eylül seçimleri öncesinde ülkenin en sert siyasi tartışmalarından birine dönüştü. İsveç hükümeti, Avrupa Birliği dışından gelen ve gerekli koşulları taşıyan kişilerin gönüllü dönüşünü teşvik ediyor. Program kapsamında kişi başına 350 bin İsveç kronuna, yaklaşık 36 bin dolara kadar mali destek sağlanıyor. Ancak açıklanan ilk veriler, yüksek teşvikin beklenen ilgiyi henüz oluşturmadığını gösteriyor.

💰 36 bin dolarlık teşvike sadece 171 başvuru

İsveç hükümetinin 2026 yılı başında uygulamaya aldığı gönüllü geri dönüş programına 1,3 milyar İsveç kronu bütçe ayrıldı. Amaç, ülkeden kendi isteğiyle ayrılmayı kabul eden belirli göçmenlerin dönüşünü ekonomik olarak desteklemek. Programın farklı dillerde duyurulmasına rağmen şimdiye kadar yalnızca 171 kişinin başvurduğu bildirildi. Bu tablo, teşvikin göç politikasında ne ölçüde etkili olacağı tartışmasını beraberinde getirdi.

İsveç Başbakanı Ulf Kristersson, gönüllü geri dönüşlerin artırılmasını hükümetinin göç politikası öncelikleri arasında gösteriyor. Hükümete dışarıdan destek veren İsveç Demokratları da uygulamanın daha geniş kapsamda kullanılmasını savunuyor. Parti, temmuz ayında otobüslere verdiği ilanlarla özellikle Somalili göçmenlere programı tanıttı. Göç uzmanları ise yüksek mali teşviklerin gönüllü dönüşleri ciddi ölçüde artırdığına ilişkin güçlü kanıtların sınırlı olduğunu belirtiyor.

🗳️ İsveç’te göç politikası neden sertleşti?

İsveç, 2015 yılında yaklaşık 163 bin sığınmacı kabul ederek nüfusuna oranla Avrupa'nın en fazla sığınmacı alan ülkelerinden biri olmuştu. Aradan geçen yaklaşık on yılda ülkenin göç politikasında belirgin bir yön değişikliği yaşandı. 2025'te sığınma başvurularının 2015 seviyesine göre yaklaşık yüzde 96 gerilediği bildiriliyor. Gönüllü geri dönüş ödemesi de bu dönüşümün en dikkat çekici uygulamalarından biri olarak değerlendiriliyor.

Sıkılaşma yalnızca mali teşvik tartışmasıyla sınırlı değil. Hükümet, uzun süreli ikamet ve vatandaşlık şartlarının ağırlaştırılması yönünde de adımlar atıyor. Dil bilgisi ve İsveç toplumuna ilişkin temel bilgilerin vatandaşlık sürecinde daha fazla önem kazanması planlanıyor. Muhalefet ve insan hakları çevreleri ise politikaların ülkedeki toplumsal ayrışmayı artırabileceği görüşünü dile getiriyor.

⚠️ 36 bin dolar neden göçmenleri ikna edemedi?

İsveç'in yaklaşık 10,6 milyonluk nüfusunun 2 milyona yakını yabancı doğumlu kişilerden oluşuyor. Buna karşın 36 bin dolara yaklaşan destek teklifine başvurunun 171 kişiyle sınırlı kalması dikkat çekiyor. Ülkede uzun süredir yaşayan birçok göçmen; iş, eğitim, aile ve sosyal çevre bağlarının mali teşvikten daha belirleyici olduğunu ifade ediyor. Bu nedenle programın ekonomik büyüklüğü ile göçmenlerin ayrılma isteği arasında doğrudan bir ilişki kurulamayabileceği değerlendiriliyor.

Stockholm'ün Sätra bölgesinde yaşayan bazı göçmenlerin açıklamaları da bu tabloyu destekliyor. Sudan'dan İsveç'e yerleşen sanatçı Elena Ibrahim, yaşamını burada kurduğunu ve geri dönmeyi düşünmediğini belirtti. Stockholm Camisi İmamı Mahmoud Khalfi ise yeni göç politikalarının özellikle Müslüman toplumun bir bölümünde endişeye neden olduğunu savundu. Tartışmanın yalnızca ekonomi değil, aidiyet ve entegrasyon boyutu da böylece öne çıkıyor.

Khalfi'nin değerlendirmesine göre eğitim ve ekonomik imkânları güçlü kişiler başka ülkelere taşınmayı değerlendirebilirken, herkes aynı seçeneğe sahip değil. Bu yaklaşım, nakit desteğinin entegrasyon ve göç sorunlarını tek başına çözüp çözemeyeceği sorusunu gündemde tutuyor.

🇪🇺 İsveç modeli Avrupa’ya yayılabilir mi?

İsveç'teki uygulama Almanya'da da siyasi tartışmalara konu oldu. Almanya için Alternatif'in (AfD) bazı temsilcileri İsveç'in gönüllü geri dönüş politikasına olumlu yaklaştıklarını açıkladı. Bu nedenle programın sonuçları yalnızca İsveç açısından değil, Avrupa'daki göç politikalarının geleceği bakımından da yakından izleniyor.

13 Eylül 2026'da yapılması planlanan seçimler yaklaşırken göç, vatandaşlık ve entegrasyon başlıklarının İsveç siyasetindeki ağırlığını koruması bekleniyor. Programın 171 başvuruda kalıp kalmayacağı ve mali teşvikin genişletilip genişletilmeyeceği seçim sonrasında daha net görülecek. İlk tablo ise dikkat çekici: 36 bin dolara kadar çıkan ödeme, göçmenlerin önemli bölümünü İsveç'ten ayrılmaya ikna etmiş görünmüyor.