DIŞ HABERLER — Rusya-Ukrayna savaşında ticari deniz taşımacılığına yönelik saldırılar nedeniyle Karadeniz, mürettebat açısından dünyanın en ölümcül deniz yolu haline geldi. Financial Times’ın deniz güvenliği kuruluşlarının verilerine dayandırdığı bilgilere göre, bu yıl Karadeniz’de 570’ten fazla gemi hedef alınırken en az 40 denizci yaşamını yitirdi. Bu tabloyla Hürmüz Boğazı’nı geride bırakan bölgede, Ukrayna Deniz Taşımacılığı İşçileri Sendikası Başkanı Oleg Grygoriuk, Ukrayna limanlarına sefer yapmanın neredeyse intihar anlamına geldiğini ve denizcilerin sürekli ölüm tehdidi altında çalıştığını ifade etti.
Saldırılar yaşam alanlarına yöneldi
Yaz aylarından itibaren hızlanan saldırılarda yalnızca temmuz-eylül döneminde 387 gemi vuruldu. Bir önceki çeyreğin beş katını aşan bu yoğunluk, günlük ortalama dörtten fazla saldırıya karşılık geldi. Deniz güvenliği uzmanları, insansız hava ve deniz araçlarıyla düzenlenen saldırılarda artık gemilerin yalnızca hareket kabiliyetinin değil, doğrudan mürettebatın bulunduğu yaşam alanları ve köprüüstü bölümlerinin hedef alındığına dikkat çekti. Güvenlik şirketi Ambrey verilerine göre son 45 günde gerçekleşen saldırıların yaklaşık yüzde 90’ından Rusya sorumlu tutulurken, Ukrayna’nın da özellikle Kırım ve Kerç Boğazı hattında Rus petrol ve tahıl gemilerine yönelik operasyonlar düzenlediği aktarıldı.
Odessa trafiği durdu sigorta yüzde 15e çıktı
Artan güvenlik riskleri Ukrayna’nın deniz ticaretini durma noktasına getirdi. Özel liman işletmecisi TIS verilerine göre Büyük Odessa bölgesindeki limanlara temmuz ayında yaklaşık 400 gemi yanaşırken, bu sayı eylül ayında 10’un altına geriledi. Karadeniz’de faaliyet gösteren gemilerin savaş riski sigortası primleri tekne değerinin yüzde 15’ine kadar yükseldi. Körfez bölgesindeki oranların neredeyse iki katına ulaşan maliyetler nedeniyle şirketler daha düşük değerli ve 50 yaşına varan eski gemilere yöneldi; uzmanlar ise teknik açıdan sorunlu bu gemilerin ek güvenlik riskleri doğurduğu uyarısında bulundu.
Tahıl sevkiyatı ve Romanya açıklarındaki gerilim
Karadeniz’deki abluka küresel gıda tedarik zincirini de sarstı. Ukrayna’nın deniz yoluyla tarım ürünü ihracatı ağustos ayında savaş öncesi seviyelerin yüzde 75 altına inerek 1,4 milyon tona düştü. Rusya’nın Karadeniz ve Azak limanlarından yaptığı yüklemeler ise eylülde bir önceki ayın altıda birine, 201 bin tona geriledi. Endonezya gibi büyük alıcılar Rusya yerine Avustralya’ya yönelirken, Batı Afrika ülkelerinin gıda sıkıntısıyla karşılaşabileceği öngörüldü. İhracat gelirleri düşen Ukraynalı çiftçilerin yakıt, tohum ve gübre finansmanında zorlanması nedeniyle 2027 yılı tarımsal üretiminde ciddi düşüş riski öne çıktı.
Öte yandan ekim ayı ortasında Romanya kıyıları açıklarında ve Sulina Kanalı girişinde demirli bulunan Wine Trader ile Yara J adlı kimyasal tankerler insansız hava araçlarıyla hedef alındı. Romanya Cumhurbaşkanı Nicușor Dan, Rusya’yı NATO sınırlarının hemen yakınında savaşı tırmandırmakla suçlarken, sigortacılık kuruluşu Joint War Committee en yüksek savaş riski kapsamını neredeyse tüm Karadeniz’e genişletti.

