İSTANBUL — Finans sektöründe son yıllarda payını istikrarlı biçimde artıran katılım bankacılığı, fon toplama ve kullandırma süreçlerinde faizsizlik prensibini merkeze alarak geleneksel bankacılık modellerinden ayrışıyor. Müşterilerine nakit kredi açmak yerine ihtiyaç duyulan mal ve hizmetleri doğrudan satın alıp vadeli olarak satma esasına dayanan bu sistem, kâr ve zarar ortaklığı mekanizmasıyla işliyor.
Kâr-zarar ortaklığı ve fon yönetimi nasıl işliyor?
Katılım bankaları kaynaklarını temel olarak "cari hesaplar" ve "katılma hesapları" olmak üzere iki ana havuzda toplar. Getiri garantisi bulunmayan katılma hesaplarında değerlendirilen fonlar; ticaret, sanayi ve üretim yatırımlarına yönlendirilir. Elde edilen gelir, önceden belirlenen oranlar çerçevesinde hesap sahipleri ile banka arasında paylaşılır. Böylece getiri doğrudan reel ekonomik faaliyetin kâr veya zararına endekslenir.
Finansman kullandırma aşamasında ise nakit para transferi yapılmaz. Müşterinin talep ettiği gayrimenkul, taşıt, hammadde veya makine gibi varlıklar banka tarafından peşin olarak satın alınır; üzerine kâr payı eklenerek müşteriye vadeli veya taksitli şekilde devredilir. Kâr oranı işlem başlangıcında belirlendiğinden, vade sonuna kadar herhangi bir ilave maliyet veya değişken faiz yükü uygulanmaz.
Katılım bankalarının geleneksel bankalardan farkı ne?
Geleneksel mevduat bankaları parayı borç verip karşılığında sabit veya değişken faiz geliri elde ederken, katılım bankaları doğrudan mal ve hak alım-satımına dayalı ticaret yöntemini kullanır. Sistemin faizsizlik ilkelerine uygunluğunu denetlemek amacıyla bünyelerinde bağımsız Danışma Komiteleri görev yapar. Bankanın devreye aldığı ürünler, süreçler ve sözleşmeler bu komitenin onayından geçer. Ayrıca alkollü içecekler, şans oyunları, tütün ve silah sanayisi gibi belirli sektörlere katılım bankacılığı prensipleri gereği finansman sağlanmaz.