Otobüs firmaları alarmda: Zamlar iflasa neden olabilir

🚌 Türkiye’de şehirlerarası yolcu taşımacılığında yükselen giderler, 28 Eylül 2026 tarihinde yayımlanan sektör açıklamalarıyla yeniden gündeme geldi. Türkiye Otobüsçüler Federasyonu Başkanı Birol Özcan, akaryakıt maliyetlerinin işletmeleri zorladığını ve otobüslerin tam kapasite çalışamadığını söyledi. Sözcü’den Belce Örü Erçin’in haberinde, VİB Turizm hakkında konkordato kararı, Kale Seyahat için kesin konkordato mühleti verildiği aktarıldı.

Söz konusu gelişmeler, firmaların mali sıkıntılarına dikkat çekerken, konkordato süreçlerini kesinleşmiş iflas kararı olarak değerlendirmemek gerekiyor. Sektörün önündeki temel sorun, artan işletme giderleriyle yolcuların ödeme gücü arasında sürdürülebilir bir denge kurulması olarak görünüyor. Bilet fiyatlarını yükseltmek gelirleri artırabilse de talebin zayıflaması, beklenen ekonomik rahatlamanın sağlanmasını güçleştirebiliyor.

⛽ Bir yolcunun yalnızca yakıt maliyeti 1.068 lira

Özcan’ın verdiği örneğe göre, Van–İstanbul hattında bir otobüsün gidiş-dönüş yolculuğunda 900 litre motorin tüketiliyor. Her iki yönde 40’ar koltuğun dolu olduğu varsayımında, yolcu başına yalnızca yakıt gideri 1.068 liraya ulaşıyor. Şoför, muavin, otoyol ve terminal giderleri bu tutara dahil edilmediğinden, açıklanan rakam toplam taşıma maliyetini göstermiyor.

Bu hesap, doluluk düştüğünde yolcu başına düşen giderin neden yükseldiğini ortaya koyan bir örnek niteliği taşıyor. Otobüs aynı güzergâhı daha az yolcuyla tamamladığında, sefer giderleri daha az sayıda satılmış bilete dağılıyor. Dolayısıyla firmaların mali durumunu değerlendirirken, bilet ücretinin yanında doluluk oranının da dikkate alınması gerekiyor.

Özcan, mevcut koşulların devam etmesi halinde işletmelerin faaliyetlerini sürdürmekte daha fazla zorlanabileceğini belirterek şu uyarıyı yaptı:

📊 Bilet fiyatları yükseldi, maliyet baskısı sürdü

Sözcü’nün karşılaştırmasında, Tekirdağ–İstanbul biletlerinin 2024 yazında 250–300 lira, günümüzde ise 550–600 lira aralığında olduğu belirtildi. Aynı haberde motorinin litre fiyatının 2024’te 42 lirayken 90 liranın üzerine çıktığı bilgisi paylaşıldı. Bu veriler belirli dönem ve güzergâh örnekleri olup bütün firmaların tarifelerinin aynı olduğu anlamına gelmiyor.

🚏 Şehir içi servisler de tartışılıyor

Maliyet tartışması, şehirlerarası yolculuğun dışında, yolcuların otogara taşınmasını sağlayan ücretsiz servisleri de kapsıyor. Özcan, Analiz Gazetesi’nin 2 Eylül 2026 tarihli haberinde büyük firmaların yıllık servis bütçelerinin 15 milyon lirayı aştığını söylemişti. Firmaların rekabet nedeniyle bu hizmetleri tek başına kaldırmakta zorlandığını belirterek, ortak bir düzenleme yapılmasını istemişti.

Önerilen alternatifte, İstanbul’daki servis ağının 24 ortak merkezde toplanması ve otogara ulaşımın ücretli toplu taşımayla sağlanması bulunuyor. Bu yaklaşım şirketlerin giderlerini azaltmayı hedeflerken, yolcunun toplam seyahat bütçesine ek ulaşım bedeli getirebilir. Dolayısıyla değerlendirmede yalnızca işletmelerin tasarrufu değil, vatandaşın kapıdan terminale kadar karşılaşacağı toplam maliyet de önem taşıyor.

🏦 Yeni yatırımlar da baskı altında

Sektördeki daralmanın yeni girişimlere yansımasına ilişkin bir başka örnek, HFH Bosfor Seyahat hakkında yayımlanan haber oldu. Haber7’nin 23 Eylül 2026 tarihli haberine göre firma, mayısta başladığı seferlerini yaklaşık üç ay sonra ağustosta durdurdu. İstanbul çıkışlı Ege hatlarında çalışan işletmenin, hedeflediği yolcu talebine ulaşmakta zorlandığı bilgisi aktarıldı.

Aynı haberde, yeni otobüs fiyatlarının marka ve modele göre yaklaşık 18 milyon ile 29 milyon lira arasında değiştiği belirtildi. Bu büyüklükteki araç yatırımları, düzenli yolcu talebi ve yeterli gelir sağlanamadığında işletmelerin finansal yükünü ağırlaştırabiliyor. Bununla birlikte, seferlerin durdurulması tek başına şirket hakkında kesinleşmiş iflas kararı bulunduğunu göstermiyor.

🔎 Sektörün destek talepleri karşılık bulacak mı?

TOFED’in daha önce kamuoyuna yansıyan talepleri arasında sübvansiyon, taban bilet fiyatı ve düşük dolulukta ortak taşıma önerileri bulunuyor. Özcan, Analiz Gazetesi’ne yaptığı açıklamada, yüzde 40 doluluğa ulaşamayan seferlerde firmaların yolcularını birleştirmesini önermişti. Bu önerilerin uygulanabilirliği değerlendirilirken rekabet, yolcu hakları ve ulaşım hizmetinin sürekliliği birlikte gözetilmeli.

Önümüzdeki dönemde akaryakıt fiyatlarının seyri, yolcu talebi ve kamu desteğine ilişkin kararların sektörün görünümünü etkilemesi bekleniyor. İşletmelerin maliyetlerini yönetebilmesi kadar, vatandaşların şehirlerarası ulaşıma erişebileceği fiyatların korunması da önem taşıyacak. Sektörün beklediği çözümün kalıcılığı, şirketlerin faaliyetlerini sürdürmesiyle yolcuların seyahat bütçesinin birlikte gözetilmesine bağlı olacak.

Kaynaklar: Sözcü / Belce Örü Erçin, Analiz Gazetesi / Hakan Özbay, Haber7.